Dwóch katów chciało powiesić Mikołaja Kopernika. Jeden miał drabinę, drugi sznur szubieniczny. Jednak dzielni działacze Amnesty International zapobiegli wykonaniu egzekucji. 10 października w Międzynarodowy Dzień Przeciwko Karze Śmierci warszawska grupa Amnesty International zaprosiła warszawiaków do wyrażenia swojego sprzeciwu wobec kary śmierci.

Próba powieszenia astronoma i uratowania go była happeningiem zorganizowanym przez warszawską grupę Amnesty International. Akcja odbyła się około godziny 16.30 na placyku pod pomnikiem Mikołaja Kopernika na ulicy Krakowskie Przedmieście w Warszawie. Pomnik symbolizował afgańskiego studenta i dziennikarza – Sayeda Perwiza Kambakhsha skazanego na śmierć za „bluźnierstwo”. Sayed miał ściągnąć z Internetu informacje o roli kobiet w Islamie, dodać do nich komentarze, a następnie rozpowszechniać jako broszurę na swoim uniwersytecie w Kabulu. Sayed nie przyznaje się do winy. Wyrok nie ma podstaw prawnych, a artykuł na podstawie którego Sayed został skazany nie przewiduje kary śmierci za tego typu przestępstwo, lecz tylko 5 lat więzienia. Wolontariusze Amnesty International zbierali podpisy pod petycją w jego sprawie do prezydenta Afganistanu Hamida Karzaia.

Również tego dnia przed warszawskim przedstawicielstwem Komisji Europejskiej podpisy zbierała Halina Bortnowska – szefowa Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Każdy przechodzień mógł wyrazić swoje zdanie na temat kary śmierci podpisując się w specjalnej księdze, jak również podpisać się pod petycją Amnesty International. „Chcemy, aby wszyscy kaci obecnie działający na świecie odeszli do przeszłości.” – grzmiał przez megafon pod pomnikiem Kopernika Wojtek Makowski. Mamy nadzieję, że poprzez obchodzenie tego dnia również się do tego przyczyniliśmy.

Happening 10 października był częścią kampanii społecznej Amnesty International – „Świat wolny od kary śmierci” rozpoczętej 24 sierpnia 2008 roku. Głównym celem tegorocznej kampanii jest przedłużenie o kolejny rok podpisanej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w grudniu 2007 roku rezolucji dotyczącej zaprzestania wykonywania kary śmierci. Według danych Amnesty International karę śmierci nadal stosuje 60 państw świata. W 2007 roku wykonano 1252 egzekucji w 24 krajach świata. Dane te mogą być jednak wyższe, gdyż takie kraje jak Chiny nie upubliczniają prawdziwej liczby egzekucji. Dotychczas kara śmierci została zniesiona w 137 krajach w prawie lub w praktyce.

Grzegorz Żukowski