Bośnia i Hercegowina: Decyzja Izby Praw Człowieka w sprawie Srebrenicy pierwszym krokiem w kierunku sprawiedliwości – Amnesty International

Bośnia i Hercegowina: Decyzja Izby Praw Człowieka w sprawie Srebrenicy pierwszym krokiem w kierunku sprawiedliwości

W swojej decyzji Izba Praw Człowieka Bośni i Hercegowiny uznała, że prawa członków rodzin bośniackich mężczyzn i chłopców, którzy -zaginęli- wraz z likwidacją -strefy bezpieczeństwa- wokół Srebrenicy w lipcu 1995 roku, były naruszane poprzez trwałą odmowę władz Serbów bośniackich (Republika Serbska) poinformowania rodzin o losie ich najbliższych.

Izba wyraźnie wskazała na cierpienie krewnych, podkreślając, że Republika Serbska -nie uczyniła niemal niczego w celu wyjaśnienia losu i podania miejsca pobytu domniemanych ofiar wydarzeń w Srebrenicy, nie podjęła także innego działania na rzecz ulżenia cierpieniom członków ich rodzin, nie włączyła się też w proces pojednania w Bośni i Hercegowinie-. Zaznaczyła ponadto, że naruszenia te -stanowią przykład całkowitej obojętności władz Republiki Serbskiej na cierpienia społeczności bośniackiej-.

W sprawie tej, wniesionej przez 49 bliskich krewnych -zaginionych-, Izba poleciła, aby Republika Serbska niezwłocznie przedstawiła wszystkie dokumenty przydatne do ustalenia losu i miejsca pobytu -zaginionych- i lokalizacji masowych grobów ofiar wydarzeń w Srebrenicy. Ponadto Republikę Serbską zobowiązano do przeprowadzenia śledztwa w sprawie wypadków w Srebrenicy i opublikowania ustaleń w tej sprawie do początku września tego roku.

Dodatkowo na Republikę Serbską nałożono obowiązek wypłacenia Fundacji Pamięci i Cmentarza Srebrenica-Potocari (na tym cmentarzu 31 marca bieżącego roku odbędą się pierwsze pochówki ofiar ze Srebrenicy) jednorazowego odszkodowania w wysokości 2 milionów marek wymienialnych (KM; około 1 miliona euro), przeznaczonego na renty dla osób, które o nie wystąpią, oraz dla rodzin ofiar wydarzeń ze Srebrenicy. Przez cztery następne lata na konto fundacji ma dodatkowo wpływać corocznie 500 tysięcy KM.

-Mamy nadzieję, że ta decyzja przyspieszy starania na rzecz zadośćuczynienia ofiarom z Srebrenicy i ich rodzinom, oraz że śledztwo zarządzone przez Izbę będzie podstawą dla ścigania winnych masowych naruszeń praw człowieka w byłej strefie bezpieczeństwa,- oświadczyła Amnesty International.

W opublikowanym dwa dni temu raporcie Amnesty International wezwała władze wszystkich szczebli w Bośni i Hercegowinie do podjęcia natychmiastowych działań na rzecz wyeliminowania wszechobecnej bezkarności za tak zwane -zaginięcia-.

Izba zastrzegła jednak, że nie jest władna rozstrzygać o naruszeniach praw człowieka wobec -zaginionych-, ponieważ te naruszenia pozostają poza jej jurysdykcją ratione temporis (nie jest właściwa ze względu na moment popełnienia tych przestępstw – przypis B.W.), ponieważ naruszenia miały miejsce przed 14 grudnia 1995 roku, czyli podpisaniem porozumienia pokojowego wynegocjowanego w Dayton.

Zgodnie z prawem międzynarodowym, -zaginięcia- są przestępstwami ciągłymi, jeżeli los i miejsce pobytu ofiar pozostaje nieznane lub jeżeli sprawcy nie zostali osądzeni. Przestępstwo polega zatem na powtarzających się zamachach na prawa -zaginionych-.

-Zapewnienie zadośćuczynienia ofiarom i ich rodzinom przez krajowy wymiar sprawiedliwości ma znaczenie kluczowe dla przezwyciężenia przygnębienia i podziału społeczeństwa, wywołanych przez te zbrodnie,- oświadczyła Amnesty International. -Zbyt długo ignorowano te cierpienia-.

Tło wydarzeń

Izba Praw Człowieka Bośni i Hercegowiny, sąd składający się zarówno z prawników prawa wewnętrznego, jak i międzynarodowego, powstała na mocy postanowień Porozumienia z Dayton w celu badania przypadków naruszania praw zawartych w Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i innych normach międzynarodowych.

Do właściwości Izby należy wydawanie decyzji wiążących władze centralne i lokalne.

Czterdzieścioro dziewięcioro krewnych osób zaginionych, mieszkańców Srebrenicy, złożyło skargi do Izby w okresie między listopadem 2001 a marcem 2002 roku. Izba uznała, że władze Republiki Serbskiej naruszyły ich prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego i prawo do nie bycia poddawanym nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu (artykuły 8 i 3 Konwencji), oraz że zastosowano wobec nich dyskryminację ze względu na ich bośniackie pochodzenie.

Szacuje się, że po zdobyciu Srebrenicy przez armię Serbów bośniackich zabito ponad 7 tysięcy bośniackich chłopców i mężczyzn.

Jednakże rosnąca liczba znalezionych szczątków ludzkich wydobywanych z masowych mogił wskazuje, że całkowita liczba ofiar może sięgnąć nawet 10 tysięcy.

Wedle ostrożnych szacunków w Bośni i Hercegowinie jako zaginione określa się około 17 tysięcy osób. Wiele z tych osób przed -zaginięciem- znajdowało się w rękach wojska, policji lub grup paramilitarnych. Od pierwszych dni po wybuchu wojny w byłej Jugosławii Amnesty International opowiadała się stanowczo za wyjaśnieniem wszystkich przypadków -zaginięć- oraz za osądzeniem wszystkich osób za nie odpowiedzialnych zgodnie z normami prawa międzynarodowego.

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Pomóż teraz!

Kwota może składać się jedynie z cyfr. Wartość musi być dodatnia
5071