Chiny: Upamiętnienie ofiar brutalności policji w Gulja, region Xinjiang z 5 i 6 lutego 1997 r. – Amnesty International

Chiny: Upamiętnienie ofiar brutalności policji w Gulja, region Xinjiang z 5 i 6 lutego 1997 r.

ASA 17/005/2005
           Do chwili obecnej nie wszczęto żadnego śledztwa w sprawie działań sił bezpieczeństwa i nikogo nie postawiono przed sądem za te nadużycia. Próby władz Chin w uporaniu się z bezkarnością towarzyszącą temu wydarzeniu, zakończyły się porażką, która sprzyja powtórzeniu się w przyszłości podobnych nadużyć. Sprawa ta nasuwa wiele pytań odnośnie zobowiązania Chin do -szanowania i ochrony praw człowieka-, które Chiny włączyły do swojej Konstytucji w ubiegłym roku.

            Ofiarami tego starcia byli członkowie chińskiej społeczności Ujgurów, głównie muzułmanie mieszkający w XUAR. W przeciągu ostatnich ośmiu lat Amnesty International zdobywała zeznania naocznych świadków zarówno demonstracji, jak i jej następstw, tworząc w ten sposób obraz tego wydarzenia, który jest sprzeczny z oficjalną wersją incydentu.

            Według lokalnych źródeł, demonstracja została wywołana nasilającym się uciskiem kultury i religii Ujgurów w mieście Gulja i okolicach. Były to: zakaz tradycyjnych spotkań towarzyskich Ujgurów, zwanych meshreps (obchody na zakończenie okresu zbiorów), organizowane od 1994 r. w celu ożywienia kulturalnych islamskich tradycji oraz, aby przeciwdziałać chorobom społecznym takim jak: nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu czy zażywanie narkotyków. Przywódcy społeczności Ujgurów w rejonie Gulja organizowali także lokalne ujgurskie drużyny piłkarskie w nieoficjalnych ligach, lecz te zostały zlikwidowane przez władze, a obiekty sportowe zniszczono. Wielu Ujgurów zostało aresztowanych pod zarzutem bycia tak zwanymi -separatystami, terrorystami lub religijnymi ekstremistami-, zwłaszcza podczas kampanii -Mocne uderzenie- przeciwko zbrodni z 1996 r., łącznie z rzekomymi przywódcami obchodów meshrep, religijnymi studentami i imamami (muzułmanie prowadzący modlitwę w meczecie).

            Rankiem 5 lutego 1997 r., kilkuset młodych Ujgurów, kobiet i dzieci wyszło na ulice miasta Gulja, trzymając transparenty, krzycząc religijne slogany i nawołując do równego traktowania Ujgurów. Zostali oni zablokowani przez siły bezpieczeństwa, w tym oddziały sił paramilitarnych People’s Armed Police (PAP) i policyjne oddziały prewencji. Niektóre źródła podają, iż wielu policjantów otwarło nagle ogień do tłumu, powodując poważne uszkodzenia; inni twierdzą, że policja strzelała podobno w ziemię w kierunku demonstrantów w wyniku czego, raniono kilka osób – niektóre dzieci zostały zabite – przez odbite rykoszetem kule. Następnie policja otoczyła i zatrzymała setki osób, które wepchnięto do ciężarówek i przewieziono do Miejskiej Policyjnej Izby Zatrzymań w Yining, znanej również jako więzienie Yengi Hayat (-Nowe życie-). Według jednego ze świadków, ludzie byli tak ściśnięci w ciężarówkach, że musieli na sobie leżeć, a funkcjonariusze siedzieli na nich i bili pałkami. Niektórzy zatrzymani, leżący na samym dole zmarli z powodu uduszenia.

            -Gdy ciężarówki dotarły do więzienia, policja wyrzucała ludzi powodując liczne obrażenia, takie jak złamane nogi i ręce. Widziałem kobietę, której zwisało ucho.- (zeznania naocznego świadka)

            Po południu rodziny i przyjaciele aresztowanych rankiem rozpoczęli następną demonstrację. Niektórzy protestujący przynieśli ze sobą kamienie i rzucali nimi w policję. Ci, bili podobno demonstrantów dużymi, jednometrowymi pałkami i używali gazu łzawiącego, wszystko by stłumić protest. Około 100 osób zostało rannych, a niektóre dzieci zmarły z powodu działania gazu łzawiącego. Twierdzi się, że około 20 dzieci zmarło w rezultacie porannej i popołudniowej akcji policji 5 lutego 1997 r. – niektóre na miejscu, inne w kilka dni lub tygodni po wydarzeniu, w wyniku zadanych ran.

            Setki protestujących zostało ponownie zatrzymanych i zabranych do izb zatrzymań na terenie całej prefektury Ili, gdzie usytuowane jest miasto Gulja. Zatrzymanych było tak wielu, że wszystkie areszty w tym rejonie były przepełnione. W więzieniu Yengi Hayat, w celach przeznaczonych dla 10 osób, umieszczano od 40 do 50 zatrzymanych, nie pozostawiając żadnego miejsca do spoczynku. Nie było wystarczającej liczby policjantów, którzy mogliby przeprowadzić przesłuchania i procesy, dlatego też zaangażowano urzędników rządowych, łącznie z prokuratorami i urzędnikami sądowymi.

            Wielu aresztowanych było bitych w więzieniach. Jednym z przypadków było zmuszanie około 40 osób do klęczenia na ziemi i bicia ich od tyłu drewnianymi pałkami w więzieniu Yengi Hayat. Inny incydent opisany przez naocznych świadków polegał na oblewaniu lodowata wodą grupy 300-400 aresztowanych 5 lutego demonstrantów przez żołnierzy i policyjne oddziały prewencji. Osoby te znajdowały się na wolnym powietrzu, prawdopodobnie na stadionie. Grupa ta, składająca się również z dzieci była całkowicie przemoczona i przetrzymywana na zewnątrz przez ponad dwie godziny w lutowej ujemnej temperaturze. Niektóre kobiety i mężczyźni zmuszani byli do biegania boso po śniegu. Ostatecznie ci, którzy cierpieli z powodu poważnych odmrożeń zostali odwiezieni do szpitala – niektórym trzeba było amputować kończyny. Pozostałą część grupy z powrotem przewieziono do więzienia.

            Władze Chin oficjalnie nazwały zamieszki aktem -terroryzmu-. W raporcie opublikowanym w People’s Daily, w styczniu 2002 r., władze przypisały to wydarzenie -Wschodniej Turkestańskiej Partii Allaha- (ETIPA), która później została nazwana -Wschodnim Islamskim Ruchem Turkestanu- (ETIM). Na życzenie władz Chin, ETIM został wciągnięty przez ONZ w 2002 r., na listę jako -organizacja terrorystyczna-, mimo, że dowody będące podstawą takiego działania są niejasne. W lutym 2003 r., Amnesty International napisała list do przywódcy rządu Autonomicznego Regionu Xinjiang Ujgur, Ismala Tiliwaldi’ego, prosząc o więcej informacji popierających oficjalne zapewnienia o udziale partii ETIPA i ruchu ETIM w wydarzeniu. List zawiera również prośbę skierowaną do władz XUAR o wydanie oficjalnego oświadczenia w sprawie osób przetrzymywanych w związku z demonstracją oraz o przeprowadzenie niezależnego dochodzenia odnośnie odnotowanych zabójstw, przypadków tortur i innych poważnych nadużyć praw człowieka, które miały miejsce w czasie demonstracji i po niej. Do chwili obecnej, Amnesty International nie otrzymała żadnej odpowiedzi na swój list.

            W ósmą rocznicę demonstracji w Gulja, a następnie brutalnego starcia ludności z policją, Amnesty International po raz kolejny powtarza swoje apele o odpowiedzialność, jawność i sprawiedliwość w imieniu wszystkich zabitych, rannych i tych, którzy pozostają w więzieniu w związku z tym wydarzeniem.

Więcej informacji na temat nadużyć praw człowieka w XUAR znajduje się w następujących raportach AI na stronie: www.amnesty.org
–          People’s Republic of China: Uighurs fearing persecution as China wages its -war on terror- (ASA 17/021/2004); Chińska Republika Ludowa: Ujgurowie boją się prześladowań, gdyż Chiny prowadzą swoją -wojnę z terroryzmem-

–          People’s Republic of China: China’s anti-terrorism legislation and repression in the Xinjiang Uighur Autonomous Region (ASA 17/010/2002); Chińska Republika Ludowa: Antyterrorystyczna ustawa i ucisk na terenie XUAR

–          People’s Republic of China: Gross violations of human rights in the Xinjiang Uighur Autonomous Region (ASA 17/018/1999); Chińska Republika Ludowa: Poważne nadużycia praw człowieka w XUAR:

      Zamieszki trwały również następnego dnia, gdy setki osób wyszło na ulice, aby protestować. Do tego czasu do miasta ściągnięto dodatkowe oddziały policji. Podobno policja przeszła ulicami miasta aresztując i bijąc ludzi, łącznie z dziećmi. W niektórych rejonach protestujący zaatakowali policjantów, chińskich mieszkańców i sklepy oraz podkładali ogień pod samochody. W tym czasie siły bezpieczeństwa otwarły ogień do demonstrantów i obserwatorów. Dokładna liczba ofiar jest w dalszym ciągu nieznana.

tłumaczenie Aleksandra Ludwig

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Uwolnijmy zaginione i więzione osoby w Xinjiang w Chinach

4502