Chorwacja: Operacja “Burza” – po dziesięciu latach nadal brak sprawiedliwości – Amnesty International

Chorwacja: Operacja “Burza” – po dziesięciu latach nadal brak sprawiedliwości

W maju i sierpniu 1995 roku chorwacka armia oraz policja odbiły Zachodnią Sławonię oraz region Krajiny. W czasie tych ofensyw militarnych do sąsiadującej Republiki Federalnej Jugosławii oraz na teren Bośni i Hercegowiny znajdujący się pod kontrolą Serbów bośniackich uciekło około 200 tysięcy Serbów chorwackich, w tym cała armia Serbów chorwackich. Na skutek operacji zbrojnych członkowie chorwackiej armii i policji mordowali, torturowali oraz wydalali siłą ludność cywilną Serbów chorwackich, która pozostała w tym regionie, jak również członków wycofującej się armii Serbów chorwackich. Kroki, które zostały przedsięwzięte przez władze chorwackie w celu zbadania tych zbrodni, ukarania winnych oraz przyznania reparacji ofiarom i ich rodzinom, są zdecydowanie niewystarczające.

Były generał armii chorwackiej Ante Gotovina jest oskarżany prze Międzynarodowy Trybunał Karny ds. byłej Jugosławii (Trybunał) o zbrodnie przeciwko ludzkości oraz zbrodnie wojenne, które zostały popełnione na Serbach chorwackich w czasie i po operacji -Burza-, w tym zamordowanie co najmniej 150-ciu Serbów krajińskich. Do dnia dzisiejszego władze Chorwacji nie zlokalizowały, nie aresztowały i nie przekazały Trybunałowi Ante Gotoviny, mimo, że jest to ich obowiązkiem. W czerwcu 2005 roku Prokurator Trybunału w swym przemówieniu do Rady Bezpieczeństwa ONZ stwierdziła, że -w pierwszym kwartale tego roku starania władz [żeby aresztować Ante Gotovina] nie były ani aktywne, ani też skoncentrowane, i zdarzyło się kilka incydentów, gdzie manipulowano informacjami tak, by przeszkodzić w śledztwie przeciwko Gotovinie oraz chroniącej go sieci osób.- Ponadto Prokurator Trybunału zauważyła, że istnieją podejrzenia, że Ante Gotovina może nadal liczyć na czynne poparcie całych siatek ludzi, łącznie z instytucjami państwowymi.

Brak pełnej współpracy z Trybunałem ze strony władz chorwackich oraz niepowodzenie przy aresztowaniu Ante Gotovina doprowadziły do podjęcia przez Unię Europejską decyzji o odsunięciu na czas nieokreślony negocjacji członkowskich z Chorwacją, które miały rozpocząć się 17 marca 2005 roku.

W sądach chorwackich oddano sprawiedliwość tylko niektórym ofiarom zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości wraz z rodzinami. Podczas gdy entuzjastycznie osądzano Serbów chorwackich oraz inne osoby oskarżane o popełnienie zbrodni wojennych przeciwko etnicznym Chorwatom, niewiele zrobiono by ukarać członków chorwackiej armii i policji. Zbrodnie przeciwko Serbom chorwackim popełnione w czasie operacji -Błyskawica- i -Burza-, jak również te z wcześniejszych faz konfliktu, nie są często uznawane, ani poddawane śledztwu, a ich sprawcy cieszą się bezkarnością.

W raporcie, który ukazał się w grudniu 2004 roku, Cień na chorwackiej przyszłości: utrzymująca się bezkarność za zbrodnie wojenne oraz zbrodnie przeciwko ludzkości, (http://web.amnesty.org/library/index/engeur640052004) Amnesty International udokumentowała całą sieć rozpowszechnionej bezkarności obejmującej mordy i -zniknięcia- Serbów chorwackich popełnione w Sisak w latach 1991-92. Zgodnie z informacjami Amnesty International do dzisiaj nie nastąpiły zmiany w sposobie przeprowadzania śledztwa w przypadku tych zbrodni oraz przy osądzaniu sprawców.

Najnowszy raport Organizacji ds. Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OSCE) opublikowany w lipcu 2005 roku dotyczący postępów Chorwacji w wypełnianiu zobowiązań międzynarodowych wskazuje, że Serbowie chorwaccy nadal stanowią ogromną większość spośród tych, którzy są sądzeni (często in absentia) za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości, i że w 2005 roku nie wszczęto żadnych spraw przeciwko członkom chorwackich sił zbrojnych.

Brak dopilnowania, by sądownictwo chorwackie zajmowało się wszystkimi przestępstwami niezależnie od przynależności etnicznej sprawców jest naruszeniem międzynarodowych zobowiązań Chorwacji i poważnie narusza literę prawa.

Spośród około 300 tysięcy Serbów chorwackich wysiedlonych w latach 1991-95 zarejestrowano powrót tylko około 117 tysięcy. Zdaniem Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców około 200 tysięcy uchodźców chorwackich, głównie Serbów chorwackich, nadal przebywa w krajach bezpośrednio sąsiadujących i dalszych. Wielu Serbów chorwackich, zwłaszcza tych, którzy dawniej zamieszkiwali obszary miejskie, nie może wrócić, ponieważ utracili prawo wynajmu mieszkań socjalnych. Serbowie chorwaccy są ciągle ofiarami dyskryminacji w zakresie dostępu do zatrudnienia oraz korzystania z innych praw społecznych i ekonomicznych. Nadal zgłaszane są niektóre przypadki przemocy i prześladowania Serbów chorwackich.

Amnesty International ponownie wzywa władze chorwackie, aby zajęły się kwestią bezkarności za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości, poprzez pełną i bezwarunkową współpracę z Trybunałem i zapewnienie, że Ante Gotovina zostanie zatrzymany i przekazany do aresztu Trybunału.

Amnesty International dostrzega z zainteresowaniem, że władze chorwackie niedawno podjęły pierwsze kroki w celu przeprowadzenia śledztwa w sprawie zabójstw i -zniknięć- Serbów chorwackich w Osijeku w latach 1991-92. Organizacja będzie monitorować wysiłki władz chorwackich w walce z bezkarnością za te zbrodnie. Amnesty International zachęca władze Chorwacji do wszczęcia takich samych dochodzeń we wszystkich sprawach, w których członkowie chorwackiej armii i policji byli podejrzani o popełnienie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. Trzeba położyć kres bezkarności za zbrodnie popełnione podczas operacji -Błyskawica- i -Burza- oraz za zamordowanie, -zniknięcia- i torturowanie Serbów chorwackich w pierwszej fazie konfliktu.

Amnesty International zachęca władze Chorwacji do zagwarantowania, że zostaną usunięte wszelkie przeszkody uniemożliwiające powrót z uchodźstwa Serbów chorwackich, łącznie z zapewnieniem dostępu do miejsca zamieszkania i zakończeniem dyskryminacji wobec Serbów chorwackich.

Tłumaczenie Małgorzata Czart

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Żądamy natychmiastowego zakończenia ataków na ludność cywilną Ukrainy!

4319