Chorwacja: Trzeba położyć kres bezkarności ludzi odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka w czasie wojny – Amnesty International

Chorwacja: Trzeba położyć kres bezkarności ludzi odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka w czasie wojny

EUR 64/006/2004

-Podczas gdy sprawcy nie ponieśli kary i w niektórych przypadkach nadal piastują wpływowe stanowiska na szczeblu lokalnym, ludziom, których prawa wówczas złamano, odmawia się sprawiedliwości i zadośćuczynienia,- powiedział Omer Fisher, badający kwestie chorwackie z ramienia Amnesty International.

-Chorwacki system sądowy w przeważającej większości nie zajął się kwestią tych naruszeń a sądy stosują kryteria etniczne w prowadzeniu dochodzenia w sprawie przestępstw wojennych oraz przestępstw przeciwko ludzkości.-

Ostatni raport Amnesty International Cień rzucony na przyszłość Chorwacji: utrzymująca się bezkarność ludzi odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka w czasie wojny (AI Index: EUR 64/005/2004) szczegółowo opisuje niepokoje organizacji związane z nierozwiązaną spuścizną dot. praw człowieka, która pozostała po tamtym okresie. Stanowi on dostateczną ilustrację bezkarności  ludzi odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka w czasie wojny. Raport skupia się na tym, że władze chorwackie:

  • nie przeprowadziły gruntownego i pełnego dochodzenia w sprawie bezprawnych zabójstw i pozasądowych egzekucji oraz innych przypadków pogwałcenia praw człowieka;
  • nie ujawniły informacji o losie i miejscu pobytu zaginionych Serbów chorwackich ani nie postawiły przed sądem członków armii chorwackiej i sił policyjnych, którzy byli odpowiedzialni za -zniknięcia-.

W raporcie przedstawiono przestępstwa popełnione w trakcie konfliktu zbrojnego w Sisak. Stanowią one przykłady wykroczeń wobec ludności cywilnej, za które odpowiedzialni są prawdopodobnie członkowie armii chorwackiej i sił policyjnych.

17 września 1991 roku 19-letnia Ljubica Solar znajdowała się w mieszkaniu swojego chłopaka, byłego żołnierza Jugosłowiańskiej Armii Ludowej, kiedy zabiła ją kula wystrzelona spoza budynku. Matka dziewczyny wielokrotnie domagała się, aby władze Chorwacji wszczęły gruntowne dochodzenie w sprawie zabójstwa i postawiły sprawców przed sądem. Podobno w 2001 roku były członek specjalnej jednostki policyjnej oznajmił sędziemu prowadzącemu dochodzenie w Sisak, że Ljubica Solar została zabita przez byłych członków jego jednostki. Władze Chorwacji podobno nadal prowadzą dochodzenie w sprawie tego przestępstwa i do tej pory, o ile wiadomo Amnesty International, nikt nie został postawiony w stan oskarżenia.

-Bezkarność za łamanie praw człowieka, którego ofiarą padli Serbowie chorwaccy, jest typowa także w przypadkach ‘zaginięć’; w ich sprawie nie wniesiono do tej pory prawie żadnego oskarżenia,- oznajmiła organizacja.

-Władze Chorwacji nie przeprowadziły ekshumacji ani identyfikacji zaginionych osób, prawdopodobnie chorwackich Serbów. To kolejny czynnik, który przyczynia się do atmosfery bezkarności.-

Milorad Milosavljevic, żołnierz armii samozwańczej Republiki Serbskiej Krajiny, -zniknął- po tym jak 3 maja 1995 roku został pojmany przez armię chorwacką. Tego samego dnia widziano go podobno w telewizyjnym magazynie informacyjnym. Udzielał wywiadu dziennikarzowi chorwackiej telewizji. Jego matka prosiła władze chorwackie o informacje, ale nie powiedziano jej, co się dzieje z jej synem ani gdzie przebywa, a także zaprzeczano, że osobą, z którą przeprowadzono wywiad to był Milorad Milosavljevic.

Amnesty International zauważa, że Komisja Europejska uznała, iż Chorwacja spełnia polityczne kryteria ustanowione na szczycie Unii Europejskiej w Kopenhadze w 1993 roku. Zgodnie z kryteriami kopenhaskimi, instytucje w państwach pragnących przystąpić do UE muszą zagwarantować demokrację, rządy prawa, respektować prawa człowieka, szanować i chronić mniejszości etniczne. Jednakże wg Amnesty International brak odpowiedniego zajęcia się przez władze chorwackie pozostałą po wojnie spuścizną dot. praw  człowieka poważnie osłabia rządy prawa i pozostaje główną przeszkodą dla powojennego pojednania.

-Sprawą nadrzędną jest zajęcie się kwestią bezkarności wszystkich, którzy są odpowiedzialni za łamanie praw człowieka w czasie wojny. Można to osiągnąć w oparciu o krajowy system sądowy oraz poprzez bezwzględną współpracę z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii z siedzibą w Hadze,- oznajmiła Amnesty International.

Amnesty International wzywa władze Chorwacji do aktywnego przeprowadzenia gruntownego i bezstronnego śledztwa w sprawie wszystkich przypadków łamania praw człowieka w czasie wojny, bez względu na pochodzenie etniczne ofiar lub podejrzanych. Stowarzyszenie apeluje o postawienie przed sądem wszystkich odpowiedzialnych za te przestępstwa na drodze postępowania, które spełnia międzynarodowe standardy sprawiedliwości.

Tło

Po proklamowaniu przez Chorwację niepodległości w czerwcu 1991 roku i odłączeniu się od Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii (SFRJ), nastąpił konflikt zbrojny między armią chorwacką i siłami zbrojnymi chorwackich Serbów, które wsparła Jugosłowiańska Armia Ludowa. Konflikt ostatecznie zakończył się w 1995 roku. Przez lata trwania konfliktu, chorwackie i serbskie siły oraz Jugosłowiańska Armia wielokrotnie łamały prawa człowieka. Naruszenia obejmowały arbitralne zabójstwa, tortury, w tym gwałty, -zaginięcia-, arbitralne aresztowania i przymusowe wydalenia. Setki tysięcy ludzi wysiedlono, część z nich musiała szukać schronienia za granicą.

Około 300 tysięcy chorwackich Serbów opuściło Chorwację w trakcie trwania konfliktu. Szacuje się, że ponad 200 tysięcy chorwackich uchodźców, głównie chorwackich Serbów, nadal przebywa na terenie sąsiadujących krajów. Ci, którzy powrócili, spotkali się z dyskryminacją w kwestiach mieszkaniowych, zatrudnienia oraz dostępu do świadczeń ekonomicznych i socjalnych.

W oświadczeniach publicznych chorwaccy urzędnicy cytują liczbę około 1200 zaginionych, których władze Chorwacji nadal szukają. Jednakże nie uwzględniono tych, którzy zaginęli w ostatnim etapie wojny, głównie chorwackich Serbów.

Chorwacki rząd oficjalnie rozpoczął starania o członkostwo w Unii Europejskiej w lutym 2003 roku. W kwietniu 2003 roku Komisja Europejska wydała pozytywną opinię w sprawie kandydatury Chorwacji, w oparciu o kryteria kopenhaskie przyjęte na szczycie Unii Europejskiej w Kopenhadze w 1993 roku. W styczniu 2004 roku Unia nadała Chorwacji status państwa kandydującego. Amnesty International nie wypowiada się w kwestii czy jakiekolwiek państwo członkowskie powinno przystąpić do Unii Europejskiej.

Tłumaczenie Eliza Tyszka

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Żądamy natychmiastowego zakończenia ataków na ludność cywilną Ukrainy!

4555