COVID-19: Rządy i policja muszą zaprzestać wykorzystywania pandemii jako pretekstu do nadużyć

Nadużycia policji i nadmierne poleganie na niej przy egzekwowaniu prawa w celu wdrażania procedur związanych z pandemią COVID-19, powodują łamanie praw człowieka i w niektórych przypadkach pogłębiają kryzys zdrowotny, mówi Amnesty International.

W nowym raporcie COVID-19 Represje: Nadużycia policji i globalna pandemia organizacja udokumentowała w 60 państwach przypadki, w których organy ścigania dopuściły się nadużyć praw człowieka w imię walki z wirusem. W tym również przypadki, gdzie ludzie stracili życie lub ponieśli poważne obrażenia z powodu rzekomego naruszania ograniczeń lub protestowania przeciwko warunkom, w których byli przetrzymywani.

Według doniesień, w Iranie siły bezpieczeństwa używały ostrej amunicji i gazu łzawiącego, aby stłumić protesty spowodowane obawami o bezpieczeństwo ze względu na COVID-19 w więzieniach. W wyniku tych działań kilkanaście osób zostało zabitych i rannych. Z kolei w ciągu pierwszych pięciu dni obowiązywania godziny policyjnej w Kenii, w wyniku działań policji co najmniej 7 osób zostało zabitych, a 16 trafiło do szpitali.

Choć niektóre ograniczenia praw człowieka podczas trwającej pandemii mogą być usprawiedliwione koniecznością ochrony zdrowia publicznego lub innymi pilnymi potrzebami społecznymi, to wiele rządów posunęło się o wiele za daleko, wprowadzając ograniczenia, których nie można uznać ani za rozsądne, ani uzasadnione.

“Siły bezpieczeństwa z całego świata dopuszczają się w trakcie pandemii szerokich naruszeń prawa międzynarodowego, używając nadmiernej i niepotrzebnej przemocy w celu implementacji godziny policyjnej i zakazów wychodzenia. Przerażających nadużyć pod pretekstem walki z koronawirusem dopuściły się angolska policja, która strzeliła w twarz nastoletniego chłopca rzekomo z powodu nieprzestrzegania przez niego godziny policyjnej oraz policja w El Salvador, która strzeliła mężczyźnie w nogi, kiedy ten poszedł kupić sobie jedzenie”

– mówił Patrick Wilcken, Zastępca Dyrektora Programu Spraw Globalnych Amnesty International.

“Chociaż rola organów egzekwowania prawa jest w tym momencie kluczowa dla ochrony zdrowia i życia ludzi, to nadmierne poleganie na środkach przymusu w celu egzekwowania ograniczeń zdrowia publicznego pogarsza sytuację. Głęboki wpływ pandemii na życie ludzi wiąże się z potrzebą prowadzania przez policję działań z pełnym poszanowaniem praw człowieka”.

Decyzje o aresztowaniach, przetrzymywaniu, użyciu siły i przymusowym rozpraszaniu zgromadzeń są dalekie od powstrzymywania wirusa, a wręcz przeciwnie powodują ryzyko wzrostu zakażeń – zarówno wśród zaangażowanych funkcjonariuszy organów ścigania, jak i tych, przeciwko którym podejmowane są działania policji.

Pobicia i zabójstwa

Raport Amnesty International bada przepisy, politykę i działania, których dopuszczają się siły policyjne lub inne organy pełniące funkcje egzekwowania prawa. Dostarcza licznych przykładów nadużyć popełnianych przez państwo i nadmiernego wykorzystania przez nie władzy, które próbowano niesłusznie usprawiedliwiać koniecznością ochrony zdrowia publicznego.

Operacje policji związane z pandemią doprowadziły do śmierci i obrażeń ludzi w wielu krajach, między innymi chodzi tu o działania policji mające na celu egzekwowanie godziny policyjnej i zakazów wychodzenia. W innych miejscach doszło także do masowych aresztów, bezprawnych deportacji, przymusowych eksmisji i agresywnych represji wobec osób pokojowo protestujących, ponieważ rządy wykorzystują pandemię jako wymówkę dla ataków na prawa człowieka i tłumienia sprzeciwu.

W Republice Południowej Afryki policja wystrzeliła gumowe pociski w kierunku ludzi “wałęsających się” po ulicach pierwszego dnia lockdownu. W Czeczeni nagranie wideo pokazuje policjantów atakujących i kopiących mężczyznę, który nie miał założonej maseczki. Tymczasem śledztwo Amnesty International i angolskiej organizacji praw OMUNGA wykazało, że angolska policja, której zadaniem było egzekwowanie obostrzeń związanych z COVID-19, zabiła co najmniej siedmiu młodych mężczyzn w okresie pomiędzy majem a lipcem.

Arbitralne aresztowania i zatrzymania

Raport zwraca uwagę na masowe, arbitralne zatrzymania dokonywane przez organy ścigania. Amnesty International udokumentowała, w jaki sposób policja zatrzymywała i przetrzymywała ludzi za naruszenie kwarantanny; za naruszenie obostrzeń związanych z podróżowaniem i organizowaniem spotkań; za uczestnictwo w pokojowych protestach i otwartą krytykę sposobów radzenia sobie przez rządy z pandemią i z innych powodów, które nie usprawiedliwiają posyłania ludzi do więzienia.

Przykładowo w Republice Dominikany policja pomiędzy 20 marca a 30 czerwca zatrzymała około
85 000 osób z powodu rzekomego nieprzestrzegania godziny policyjnej.

Pomiędzy marcem a majem 510 osób w Turcji zostało zatrzymanych w celu przesłuchania w związku z “udostępnianiem prowokacyjnych postów na temat koronawirusa” w mediach społecznościowych, co było wyraźnym naruszeniem ich prawa do wolności wypowiedzi.

Dyskryminacja

W wielu krajach policja egzekwując regulacje dot. COVID-19 stosowała dyskryminację i stronniczość rasową w swoich działaniach. Do marginalizowanych grup społecznych, które zostały szczególnie dotknięte działaniami policji należą uchodźcy, osoby szukające azylu, pracujący migranci, osoby LGBTI i osoby niewpisujące się w żadną z płci, pracownicy seksualni, bezdomni i osoby zagrożone bezdomnością.
Przykładowo na Słowacji organy ścigania i personel wojskowy odgrodzili osadników romskich objętych kwarantanną, potęgując piętnowanie i uprzedzenia, z którymi te społeczności i tak muszą się już mierzyć. Agresywne stosowanie restrykcji związanych z COVID-19 prowadzi również do tego, że ludzie są przymusowo wysiedlani i pozostawiani bez dachu nad głową, bez miejsca, w którym mogliby schronić się przed koronawirusem. Dotyka to najczęściej grupy, które już wcześniej były marginalizowane.

We Francji wolontariusze z Human Rights Observers udokumentowali 175 przypadków przymusowych wysiedleń migrantów, szukających azylu i uchodźców przez funkcjonariuszy organów ścigania w Calais między marcem a majem 2020 r.

Ograniczenia dotyczące pokojowych zgromadzeń

Wiele państw wykorzystuje również pandemię jako pretekst do wprowadzania praw i zasad, które naruszają prawo międzynarodowe i wycofują gwarancje dla praw człowieka, łącznie z nadmiernym ograniczaniem praw do wolności zgromadzeń i wolności wypowiedzi.

Przykładowo, co najmniej 16 osób zostało w sierpniu zabitych przez funkcjonariuszy bezpieczeństwa w strefie Wolaita w Etiopii, w następstwie protestów przeciwko aresztowaniu lokalnych przywódców i aktywistów, rzekomo z powodu organizacji spotkania naruszającego ograniczenia związane z COVID-19.

Biorąc pod uwagę międzynarodowe prawa człowieka, pewne ograniczenia wolności pokojowego gromadzenia się w celu ochrony zdrowia publicznego i innych prawnie uzasadnionych interesów mogą być zgodne z prawem, ale muszą być one przewidziane przez prawo oraz konieczne i proporcjonalne dla określonego celu. Jednak w wielu przypadkach udokumentowanych przez Amnesty International, ograniczenia idą znacznie dalej, na przykład nakładane są generalne zakazy protestów i zakazy lub ograniczenia protestów, podczas gdy inne publiczne zgromadzenia podobnych rozmiarów nie są nimi dotknięte. W stosunku do pokojowo protestujących używa się również siły.

Przestrzeganie praw człowieka powinno być kluczowe w trakcie działań prowadzonych przez policję

Władze muszą traktować pandemię COVID-19 przede wszystkich jako kryzys zdrowotny, z którym należy uporać się za pomocą odpowiednich środków w zakresie zdrowia publicznego.

Tam gdzie organy ścigania pełnią prawnie uzasadnioną i niezbędną rolę, Amnesty International wzywa rządy z całego świata do zapewnienia, by organy egzekwujące prawo działały w ramach swoich najważniejszych misji, czyli służby obywatelom i ochrony ludności.

Pandemia COVID-19 nie zwalnia organów ścigania z obowiązku ostrożnego równoważenia interesów i wykorzystywania swoich uprawnień w sposób zgodny z prawami człowieka.
W przypadkach, w których miały miejsce naruszenia praw człowieka w związku z działaniami policji i użyciem przymusu, państwa muszą przeprowadzić szybkie, dokładne, skuteczne i niezależne dochodzenia oraz zapewnić, że wszyscy odpowiedzialni będą rozliczeni za swoje działania w ramach sprawiedliwych procesów.

“Kluczowym jest, by władze z całego świata za priorytetowe uznawały wdrażanie najlepszych praktyk w zakresie zdrowia publicznego, a nie działania przymusowe, które uznawane są za nieefektywne. Organy ścigania muszą wydawać jasne polecenia i instrukcje swoim funkcjonariuszom, tak by w swoich operacjach mieli na uwadze prawa człowieka” – powiedziała Anja Bienert, Szefowa Programu Praw Człowieka Amnesty International w Holandii.

“Organy ścigania muszą ponosić odpowiedzialność w razie nadmiernego i bezprawnego wykorzystywania swoich uprawnień. W przypadku bezkarności, w dalszym ciągu będą możliwe nadużycia władzy i uprawnień” – dodała Anja Bienert.

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Pomóż teraz!

Kwota może składać się jedynie z cyfr. Wartość musi być dodatnia
92904