Historyczny wyrok w sprawie tajnych więzień CIA w Polsce

Dzisiejszy wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach Abu Zubajdy i al-Nashiriego przeciwko Polsce potwierdza odpowiedzialność Polski za umożliwienie bezprawnego przetrzymywania i torturowania osób w tajnym więzieniu CIA w Starych Kiejkutach oraz prawo ofiar i opinii publicznej do prawdy.

Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie – w której Amnesty International była stroną trzecią, przedstawiając swoje stanowisko jako eksperta – potwierdza współpracę polskiego rządu z amerykańską agencją wywiadowczą CIA w celu stworzenia tajnego więzienia w Starych Kiejkutach, które funkcjonowało w latach 2002-2005.
Trybunał w obydwu przypadkach jednomyślnie stwierdził naruszenie zapisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez złamanie zakazu tortur, prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego, prawo do rzetelnego procesu sądowego, prawo do poszanowania życia prywatnego i prawo do skutecznego środka odwoławczego. Uznano ponadto, iż w świetle odmowy przedłożenia dokumentów, o które wnioskował Trybunał, rząd Polski nie wywiązał się z ciążących na nim zobowiązań ułatwiania postępowania i współpracy z Trybunałem, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 38 Konwencji.
– Dzisiejszy, historyczny wyrok wreszcie ujawnia prawdę o mrocznym okresie najnowszej historii Polski i jest kamieniem milowym w walce z bezkarnością. Polska świadomie stała się częścią amerykańskiej, nielegalnej sieci tzw. „czarnych dziur”, która była wykorzystywana do tajnego przetrzymywania i torturowania osób w ramach operacji antyterrorystycznej – powiedziała Draginja Nadaždin, dyrektorka Amnesty International Polska.
ETPCz uznał Polskę winną naruszenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, w szczególności złamania zakazu tortur i innego złego traktowania, tajnego przetrzymywania i transferu osób do miejsc, w których groziły im kolejne naruszenia praw człowieka. Trybunał stwierdził, że Polska nie dopełniła obowiązku przeprowadzenia skutecznego śledztwa w sprawie i potwierdził, że ofiary i opinia publiczna mają prawo do prawdy.
– Polskie władze z dzisiejszego wyroku muszą wyciągnąć wnioski i przeprowadzić skuteczne śledztwo, pociągając do odpowiedzialności winnych tortur i wymuszonych zaginięć – podkreśla Draginja Nadaždin. – Inne państwa europejskie, w których mogły istnieć tajne więzienia CIA, z dzisiejszego wyroku muszą wyciągnąć wnioski i ujawnić całą prawdę.
Tło wydarzeń
Na Polskę zwrócono uwagę w roku 2005, kiedy po raz pierwszy została wskazana jako lokalizacja tajnego więzienia CIA.
W marcu 2008 roku polskie władze rozpoczęły śledztwo, które jednak wielokrotnie przerywano. W czasie jego trwania zmieniono prokuratorów, przeniesiono je z Warszawy do Krakowa oraz zasłaniano się brakiem współpracy ze strony amerykańskiej. „Bezpieczeństwo narodowe” powszechnie przywoływane jest również jako pretekst do utajnienia śledztwa.
Trzech mężczyzn otrzymało w śledztwie status pokrzywdzonych: al-Nashiri, Abu Zubajda, Walid bin Attash.
Pierwszym jest Abd al-Rahim al-Nashiri, obywatel saudyjski podejrzewany o zaplanowanie ataku bombowego na okręt marynarki amerykańskiej USS Cole u wybrzeży Jemenu w 2000 roku. Twierdzi on, że był przesłuchiwany w tajnym ośrodku w Polsce, gdzie poddawano go „wzmocnionym technikom przesłuchań” oraz innym pogwałceniom praw człowieka, takim jak „udawana egzekucja” z użyciem broni palnej oraz groźby gwałtu na członkach jego rodziny.
Drugi, Zajn al-Abidin Muhammad Husajn, znany również jako Abu Zubajda, Palestyńczyk i bezpaństwowiec urodzony w Arabii Saudyjskiej, najprawdopodobniej również przetrzymywany był w Polsce, gdzie, jak twierdzi, zadawano mu ogromne cierpienia fizyczne i psychiczne. Były Prezydent USA George W. Bush przyznał w swoich dziennikach w 2010 roku, że Abu Zubajda podczas pobytu w tajnym więzieniu CIA poddawany był technice znanej jako „waterboarding” – imitującej topienie przesłuchiwanego.
Abu Zubajda oraz al-Nashiri przetrzymywani są obecnie w bazie marynarki amerykańskiej w Guantánamo Bay na Kubie, gdzie trwa proces al-Nashiri’ego przed trybunałem wojskowym.
Obydwaj mężczyźni złożyli również skargi przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w 2011 i 2013 roku. W sprawie al-Nashiri’ego władze polskie odmówiły ujawnienia informacji, o które wystąpił Trybunał.

Judges of the European Court of Human Rights are seen during the case of Al Nashiri and Husayn (Abu Zubaydah) vs Poland at the European Court of Human Rights in Strasbourg, France, 03 December 2013. Fot. CHRISTOPHE KARABA / epa.eu
Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
20 zł miesięcznie
Pomagaj organizować akcje i kampanie
30 zł miesięcznie
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu
50 zł miesięcznie

Działaj teraz!

Uratuj Ammara przed wyrokiem śmierci!

Powiązane tematy

Powiązany temat

Włochy/Malta/Hiszpania: 121 osób, w tym niemowlęta i dzieci, pozostawione na morzu w palącym upale, muszą mieć możliwość zejścia na ląd

Powiązany temat

Oświadczenie Amnesty International w związku z VIII Marszem Powstania Warszawskiego

1368