Kara śmierci 2021: Wzrost liczby zabójstw usankcjonowanych przez państwo – coraz częstsze egzekucje w Iranie i Arabii Saudyjskiej – Amnesty International

Kara śmierci 2021: Wzrost liczby zabójstw usankcjonowanych przez państwo – coraz częstsze egzekucje w Iranie i Arabii Saudyjskiej

W 2021 roku odnotowano niepokojący wzrost liczby egzekucji oraz wydanych wyroków kary śmierci. Najokrutniejsze reżimy na świecie podniosły się po pandemii, a ich sądy nie były już ograniczone restrykcjami związanymi z Covid-19 - stwierdziła dziś Amnesty International w swoim dorocznym przeglądzie dotyczącym kary śmierci.
  • Iran odnotowuje największą liczbę egzekucji od 2017 r.
  • Pomimo tych niepokojących statystyk, całkowita liczba egzekucji na świecie w 2021 r. jest drugą najniższą odnotowaną przez Amnesty International od co najmniej 2010 r.
  • Osłabienie restrykcji przeciwko COVID-19 doprowadziło do wzrostu liczby odnotowanych wyroków śmierci
  • W Mjanmie prawie 90 osób skazano na karę śmierci na podstawie przepisów o stanie wojennym

W 2021 roku odnotowano niepokojący wzrost liczby egzekucji oraz wydanych wyroków kary śmierci. Najokrutniejsze reżimy na świecie podniosły się po pandemii, a ich sądy nie były już ograniczone restrykcjami związanymi z Covid-19 – stwierdziła dziś Amnesty International w swoim dorocznym przeglądzie dotyczącym kary śmierci.

W ubiegłym roku w 18 krajach przeprowadzono co najmniej 579 egzekucji. Stanowi to 20% wzrost w stosunku do liczby egzekucji odnotowanych w roku 2020. Największy udział w tym wzroście miał Iran, który wykonał egzekucje na co najmniej 314 osobach (wzrost z co najmniej 246 w 2020 r.). Jest to najwyższa liczba egzekucji od 2017 roku. Po części był to wynik znacznego wzrostu liczby egzekucji wykonanych za przestępstwa związane z narkotykami, co rażąco narusza prawo międzynarodowe, które zabrania stosowania kary śmierci za przestępstwa inne niż umyślne zabójstwo. Ponadto, Arabia Saudyjska ponad dwukrotnie zwiększyła liczbę egzekucji. Tendencja ta utrzymała się również w 2022 roku, kiedy to w marcu jednego dnia stracono 81 osób.

“Po czasowym spadku liczby egzekucji w 2020 roku, Iran i Arabia Saudyjska ponownie zwiększyły stosowanie kary śmierci. Bezwstydnie przy tym łamią zakazy ustanowione na mocy międzynarodowego prawa praw człowieka. Ta tendencja niestety w żaden sposób nie słabnie w pierwszych miesiącach bieżącego roku”, powiedziała Agnès Callamard, Sekretarzyni Generalna Amnesty International.

Kraje wykonujące egzekucje 2017-2021:

W miarę jak znoszono ograniczenia Covid-19, które znacząco wydłużały czas trwania procesów sądowych, wydano co najmniej 2552 wyroków śmierci w 56 krajach. Stanowi to wzrost o blisko 40% w stosunku do 2020 r. Duży wzrost odnotowano w takich krajach jak Bangladesz (co najmniej 181 w 2021 r., w porównanie do 113 w 2020 r.), Indie (144 w 2021 r., w porównaniu do 77 w 2020 r.) i Pakistan (co najmniej 129 w 2021 r., w porównaniu do co najmniej 49 w 2020 r.).

“Zamiast podążyć za trendem spadkowym, który przyniósł 2020 r., niektóre państwa bez żadnych oporów postanowiły powrócić do praktyki stosowania kary śmierci, ignorując skuteczne rozwiązania problemu przestępczości i okazując bezduszne lekceważenie prawu do życia, nawet w obliczu poważnych kryzysów w dziedzinie praw człowieka, które mają miejsce na całym świecie” – powiedziała Agnès Callamard.

Pomimo tych niepokojących trendów całkowita liczba odnotowanych egzekucji w 2021 r. stanowi drugą najniższą od 2010 r. Mniej egzekucji było jedynie w 2020 r.i

Podobnie jak w poprzednich latach, statystyki dotyczące wydanych wyroków kary śmierci i liczba egzekucji nie obejmują tysięcy osób, które zgodnie z ustaleniami Amnesty International zostały skazane na śmierć i stracone w Chinach. Nie obejmują również egzekucji, które prawdopodobnie miały miejsce w Korei Północnej i Wietnamie. Utajnienie działań władz, a także ograniczony dostęp do informacji w tych trzech krajach uniemożliwiły dokładny monitoring egzekucji. W przypadku kilku innych państw odnotowane sumy należy traktować jako minimalne.

“Chiny, Korea Północna i Wietnam nadal ukrywają, że wykonują karę śmierci. Jednak to co ustaliliśmy, jest powodem do wielkiego niepokoju” – powiedziała Agnès Callamard.

Iran obligatoryjnie stosuje karę śmierci za posiadanie niektórych narkotyków. Liczba odnotowanych egzekucji za przestępstwa związane z narkotykami wzrosła ponad pięciokrotnie, z 23 w 2020 r. do 132 w 2021 r. Zidentyfikowana liczba straconych kobiet również wzrosła, z 9 w 2020 r. do 14 w 2021 r. Władze irańskie rażąco naruszały również prawa dzieci, przeprowadzając egzekucję trzech osób, które w chwili popełnienia przestępstwa nie miały ukończonych 18 lat. Stoi to w jawnej sprzeczności ze zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego.

Oprócz wzrostu liczby egzekucji w Arabii Saudyjskiej (65 w 2021 r., w porównaniu do 27 w 2021 r.), znaczny wzrost w porównaniu z rokiem 2020 odnotowano także w:

  • Somalii (co najmniej 21 w 2021 r., w porównaniu z co najmniej 11 w 2020 r.),
  • Sudanie Południowym (co najmniej 9 w 2021 r., w porównaniu z co najmniej 2 w 2020 r.)
  • Jemenie (co najmniej 14 w 2021 r., w porównaniu z co najmniej 5 w 2020 r.).
  • W 2021 r. egzekucje przeprowadzono również w Białorusi (co najmniej 1), w Japonii (3) i Zjednoczonych Emiratach Arabskich (co najmniej 1), mimo że państwa te nie wykonywały ich w 2020 r.

Znaczący wzrost liczby wydanych wyroków na karę śmierci odnotowano w:

  • Demokratycznej Republice Konga (co najmniej 81 w 2021 r., w porównaniu do co najmniej 20 w 2020 r.),
  • Egipcie (co najmniej 356 w 2021 r. w porównaniu do co najmniej 264 w 2020 r.),
  • Iraku (co najmniej 91 w 2021 r. w porównaniu do co najmniej 27 w 2020 r.),
  • Birmie (co najmniej 86 w 2021 r. w porównaniu do co najmniej 1 w 2020 r.),
  • Wietnamie (co najmniej 119 w 2021 r. w porównaniu do co najmniej 54 w 2020 r.)
  • oraz Jemenie (co najmniej 298 w 2021 r. w porównaniu do co najmniej 269 w 2020 r.).

Kara śmierci jako narzędzie represji państwowej

W 2021 r. w wielu państwach kara śmierci była wykorzystywana jako narzędzie represji wobec mniejszości i protestujących, a rządy wykazywały całkowite lekceważenie zasad dotyczących stosowania kary śmierci ustanowionych na mocy prawa międzynarodowego.

W Mjanmie odnotowano niepokojący wzrost stosowania kary śmierci podczas stanu wojennego. Jurysdykcję do rozpatrywania spraw cywilnych przekazano trybunałom wojskowym, które prowadziły postępowania w trybie uproszczonym, bez prawa do apelacji. Blisko 90 osób zostało arbitralnie skazanych na śmierć, a kilka nawet na podstawie wyroków zaocznych. To działanie jest postrzegane jako celowa kampania przeciwko protestującym i dziennikarzom.

Władze egipskie nadal stosowały tortury i masowe egzekucje, często na podstawie niesprawiedliwych procesów rozpatrywanych przez Nadzwyczajne Sądy Bezpieczeństwa Narodowego. W Iranie natomiast kary śmierci były nieproporcjonalnie często stosowane wobec członków mniejszości etnicznych, na podstawie zarzutów zawierających niejasne sformułowania, takie jak “wrogość wobec Boga”. Co najmniej 19% odnotowanych egzekucji (61) dotyczyło Beludżów, czyli członków mniejszości etnicznej którzy stanowią zaledwie około 5% ludności Iranu.

Wśród ofiar saudyjskiego wymiaru sprawiedliwości znalazł się Mustafa al-Darwish, młody Saudyjczyk z mniejszości szyickiej, który został oskarżony o udział w gwałtownych protestach antyrządowych. Został stracony 15 czerwca po rażąco niesprawiedliwym procesie, którego podstawę skazania stanowiło przyznanie się do winy wymuszone torturami.

Kroki w kierunku globalnej abolicji kary śmierci

Pomimo tych niepokojących przypadków w 2021 roku pojawiały się oznaki globalnego trendu zmierzającego w kierunku zniesienia kary śmierci. Był to drugi rok z rzędu, w którym liczba krajów stosujących karę śmierci była najniższa od czasu, gdy Amnesty International zaczęła prowadzić swoje badania.

Trendy w kierunku abolicji

W Sierra Leone ustawa znosząca karę śmierci za wszystkie przestępstwa została jednogłośnie uchwalona przez parlament w lipcu 2021 r., ale nie weszła jeszcze w życie. W grudniu Kazachstan uchwalił ustawę o całkowitym zniesieniu kary śmierci. Weszła ona w życie w styczniu 2022 r. Rząd Papui Nowej Gwinei rozpoczął krajowe konsultacje w sprawie kary śmierci, w wyniku których w styczniu 2022 r. uchwalono ustawę o zniesieniu kary śmierci, która jednak nie weszła jeszcze w życie. Pod koniec roku rząd Malezji ogłosił, że w trzecim kwartale 2022 roku przedstawi plan reform dotyczących kary śmierci. Natomiast w Republice Środkowoafrykańskiej i Ghanie ustawodawcy rozpoczęli, nadal trwający, proces ustawodawczy zmierzający do zniesienia kary śmierci.

W USA Wirginia stała się 23 stanem, który zniósł karę śmierci i pierwszym stanem południowym, który tego dokonał. Ohio trzeci rok z rzędu przełożyło lub wstrzymało wszystkie zaplanowane egzekucje. W lipcu nowa administracja USA wprowadziła także tymczasowe moratorium na wykonywanie kary śmierci na szczeblu federalnym. W 2021 roku w USA wykonano najmniejszą liczbę egzekucji od 1988 roku.

Gambia, Kazachstan, Malezja, Federacja Rosyjska i Tadżykistan w dalszym ciągu wstrzymywały się od wykonywania egzekucji.

“Bezustannie przyglądamy się państwom, które w dalszym ciągu stosują karę śmierci. Świat bez usankcjonowanego przez prawo zabijania nie jest jedynie wizją i jest w zasięgu ręki. Będziemy o niego walczyć. Będziemy nadal ujawniać arbitralny, dyskryminacyjny i okrutny charakter tej kary, dopóki ona nie zniknie. Najwyższy czas, aby ta najbardziej okrutna, nieludzka i poniżająca kara przeszła do historii” – powiedziała Agnès Callamard.

Z pełną treścią raportu (po angielsku) można zapoznać się tutaj>>>


Zdjęcie w nagłówku: Aktywiści i aktywistki organizacji społecznych protestują przeciwko karze śmierci przed Ministerstwem Sprawiedliwości w Tokio, 26 czerwca 2014. Copyright: TORU YAMANAKA/AFP via Getty Images

Więcej informacji o karze śmierci na świecie>>>

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Zatrzymajmy egzekucję dwóch braci na Białorusi!

Powiązane tematy

Powiązany temat

Kara śmierci 2020: Pomimo pandemii Covid-19, niektóre państwa bezwzględnie stosowały wyroki śmierci i egzekucje

166819