Kosowo (Serbia): Czas wyciągnąć wnioski – Amnesty International

Kosowo (Serbia): Czas wyciągnąć wnioski

AI wzywa społeczność międzynarodową i władze Kosowa do podsumowania i ujawnienia rezultatów prac międzynarodowego i lokalnego wymiaru sprawiedliwości, które pociągnąć miały do odpowiedzialności wszystkich zamieszanych w zbrodnie wojenne i na tle etnicznym.

-Setki spraw dotyczących zaginięć i przestępstw dokonywanych na tle etnicznym pozostają wciąż nierozwiązane. Wiele tego typu spraw zamknięto z powodu braku dowodów. Krewni osób zaginionych mówią, że byli wielokrotnie przesłuchiwani przez policję i prokuraturę, ale jak dotąd nie widać żadnego postępu- – powiedziała Sian Jones, wysłanniczka AI do zbadania sprawy Kosowa.

Przedstawiciele AI przybyli do Kosowa w grudniu 2007 roku. Przeprowadzili rozmowy z członkami Zespołu UE ds. Planowania (ang. EU Planning Team – EUPT) oraz Misji Tymczasowej Administracji ONZ w Kosowie (ang. UN Interim Administartion Mission in Kosowo) – m.in. z osobami odpowiedzialnymi za wymiar sprawiedliwości i nadzór nad policją – a także z członkami międzynarodowych i lokalnych organizacji pozarządowych, monitorujących pracę sędziów i prokuratorów. AI uznała, że wsparcie prawne dla ofiar zbrodni wojennych w Kosowie jest niewystarczające: procesy są notorycznie odraczane z powodu braku dostatecznej liczby sędziów i prokuratorów do ich prowadzenia oraz narastających zaległości w rzetelnym przygotowaniu spraw i materiału dowodowego. Wymiar sprawiedliwości nie jest w stanie zapewnić odpowiedniej ochrony świadkom oraz udzielić koniecznego wsparcia ofiarom gwałtów i innych przestępstw na tle seksualnym, dlatego duża część tego typu spraw w ogóle nie trafia na wokandę.

Po konflikcie w Kosowie, które do 1999 roku było częścią Federalnej Republiki Jugosławii, system sądownictwa cywilnego i karnego w prowincji załamał się. Wkrótce potem  Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości dla byłej Jugosławii przejął jurysdykcję nad tamtejszym systemem sądowniczym jednak było oczywiste, że może on zająć się tylko ograniczoną liczbą spraw. W związku z tym ONZ ustanowiła specjalny międzynarodowy program dla sędziów i prokuratorów (ang. International Judges and Prosecutors Programme – IJPP), którego celem jest wprowadzenie pewnej liczby zagranicznych, doświadczonych przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości do lokalnego systemu sądowniczego.

W specjalnym raporcie AI postuluje, by dobrze wykorzystać w przyszłości trudne doświadczenia ONZ z Kosowa w zakresie zarządzania wymiarem sprawiedliwości na terytoriach objętych misją stabilizacyjną. W trakcie przygotowywania i wdrażania kolejnych, podobnych inicjatyw należy dołożyć wszelkich starań by zaproponowane rozwiązania spełniały międzynarodowe standardy w zakresie sprawiedliwych procesów oraz prawa ofiar do zadośćuczynienia. Niestety nie udało się tego w pełni osiągnąć w Kosowie.

-Szkoda, że prowadzony przez ONZ od niemal 7 lat program wsparcia dla lokalnego wymiaru sprawiedliwości (IJPP) w Kosowie nie spełnił pokładanych w nim nadziei. Miejscowa prokuratura i sądy wciąż nie są odpowiednio przygotowane do rozpatrywania spraw z zakresu prawa międzynarodowego. Nie przeprowadzono też koniecznych reform prawnych, pozwalających na orzekanie w takich sprawach. Ponadto nie ustalono żadnego terminu zakończenia przebudowy lokalnego wymiaru sprawiedliwości tak, by był on w stanie funkcjonować samodzielnie, bez wsparcia międzynarodowego- – dodaje Sian Jones.

AI twierdzi, że przyjęcie modelu umiędzynarodowienia sądów lokalnych poprzez tymczasowe wprowadzenie doń zewnętrznych, doświadczonych pracowników wymiaru sprawiedliwości (IJPP) jest wciąż jednym z najbardziej skutecznych rozwiązań w długim okresie, umożliwiających prowadzenie śledztw i wydawanie wyroków w dużej liczbie spraw z zakresu międzynarodowego prawa karnego. Ogólnie rzecz biorąc, system ten przyniósł dotychczas relatywnie najlepsze efekty jeśli chodzi o efektywne ściganie przestępców i ochronę ofiar oraz – w konsekwencji – odbudowę lokalnego systemu sądowniczego.

Jednakże struktura i działanie międzynarodowego programu dla sędziów i prokuratorów  (IJPP)  w Kosowie okazały się na tyle niezadowalające, że – bez przeprowadzenia istotnych zmian  – ONZ nie powinna wzorować się na tym modelu przy podobnych inicjatywach w przyszłości.

W raporcie AI znajduje się seria wskazówek zarówno dla UE  jak i ONZ, dotyczących – w pierwszym przypadku – zmaksymalizowania korzyści z obecności międzynarodowych sędziów i prokuratorów dla lokalnego systemu sądowniczego i prawnego, w drugim – sposobów uniknięcia błędów popełnionych w Kosowie przy planowaniu podobnych programów wsparcia i przebudowy lokalnego wymiaru sprawiedliwości. Jeśli te zalecenia nie zostaną wzięte pod uwagę, szanse na długotrwały pokój i poszanowanie praw człowieka w Kosowie są nikłe.

Przeczytaj raport AI: Kosowo (Serbia): Naprawa nieudanej misji wsparcia wymiaru sprawiedliwości stanowi prawdziwe wyzwanie Przeczytaj skrót raportu
Tłum.: Dominika Michalak

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Żądamy natychmiastowego zakończenia ataków na ludność cywilną Ukrainy!

3674