Prof. Ewa Łętowska o „Podręczniku sprawiedliwego procesu”

Prof. Ewa Łętowska

W czasach postprawdy i elektronicznie generowanych fake news rośnie znaczenie wiarygodnych dzieł referencyjnych, bibliografii, zestawień analitycznych i porównawczych, pomagających opanować niekontrolowany zalew nieuporządkowanych informacji i faktów. Takim dziełem referencyjnym jest Podręcznik Sprawiedliwego Procesu przygotowany przez Amnesty International.

Jest to kolejne opracowanie podręcznika (pierwsze pochodzi z 1998 r.).  Od tego czasu wyrosły nowe wyzwania: eksterytorialność stosowania praw człowieka, wzrost świadomości, że wymiar sprawiedliwości musi się zmagać z kwestiami dyskryminacji także wtedy, gdy działa w sprawach karnych, wielkie migracje ludności przyniosły problemy zjawisko  terroryzmu międzynarodowego i – czasem drastyczne – środki przedsiębrane w celu jego zwalczania. Machina państwa w takich wypadkach chce działać szybko, czasem na skróty.  Formalizm biurokratyczny legitymizujący samą kompetencję użycia prawa, kamufluje wtedy brak proporcjonalności (sprawiedliwości i adekwatności) rzeczywiście zastosowanych środków.

Polski czytelnika jest przyzwyczajany (niestety) do stawiania znaku równości między prawem i tekstem ustaw. W wielu podręcznikach prezentację praw człowieka przed sądem rozpoczyna się więc od brzmienia i analizy poszczególnych przepisów krajowych. Podręcznik Sprawiedliwego Procesu prezentuje odmienny punkt widzenia. Przedstawia on standardy sprawiedliwego (rzetelnego) procesu istniejące niezależnie od ustawodawstwa krajowego. Chodzi o wzorce wypracowane i uogólnione na podstawie wspólnie wypracowanej zgody co do” kryteriów oceny sposobu traktowania podejrzanych, oskarżonych, i skazanych z przestępstwa – od najpoważniejszych do drobnych”. Podręcznik pokazuje więc – jakie usprawiedliwione oczekiwania co do rzetelności prawa i jego stosowania może żywić jednostka w konfrontacji z aparatem ścigania, sądem i własnym ustawodawcą.

W Polsce nie zawsze chce się pamiętać, że posłuszeństwo międzynarodowym zobowiązaniom nie wyczerpuje się tylko w przyjęciu czy ratyfikacji poszczególnych konwencji czy paktów. Że przy zdawaniu sprawy społeczności międzynarodowej wymaga się wykazania zrozumieniem i internalizacją rzetelności i proporcjonalności przy stosowaniu prawa. Podręcznik w polskiej wersji językowej jest więc szczególnie wart rekomendacji. Dla stających w obliczu prawa, ale i dla prawników, sędziów i funkcjonariuszy w służbie ustawodawstwa krajowego. Podręcznik Sprawiedliwego Procesu może być bowiem wskazówką i ostrzeżeniem – że sama legalność postępowania i usprawiedliwiony fakt podjęcia interwencji – nie są równoznaczne z rzetelnością prawa, które można było zastosować ani z rzetelnością sposobu posłużenia się nim – w konkretnym wypadku.

Ściągnij wersję elektroniczną podręcznika >>>

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Pomóż teraz!

Kwota może składać się jedynie z cyfr. Wartość musi być dodatnia

Powiązane tematy

Powiązany temat

Amnesty International odstępuje od współpracy z firmami z branży paliw kopalnych

30132