Raport roczny 2021-22. Stan praw człowieka na świecie – Amnesty International

Raport roczny 2021-22. Stan praw człowieka na świecie

Przywódcy polityczni i wielkie korporacje przedkładają zysk i władzę nad ludzi, łamiąc złożone obietnice i uniemożliwiając podźwignięcie się po pandemii.
  • Amnesty International publikuje raport roczny za rok 2021
  • Światowi przywódcy wraz z wielkim korporacjami dążyli jedynie do poszerzenia swoich wpływów i osiągnięcia większych zysków, zamiast wywiązać się ze swoich obietnic sprawnego podźwignięcia świata z pandemii Covid-19 przy uwzględnieniu głęboko zakorzenionych nierówności społecznych
  • Całkowita porażka społeczności międzynarodowej w radzeniu sobie z mnożącymi się konfliktami może doprowadzić do ich dalszej eskalacji
  • Skutki tych działań dotknęły najbardziej zmarginalizowane społeczności, w tym w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej – twierdzi Amnesty International.

Bogate państwa, wspólnie z wielkimi korporacjami w 2021 r. mamiły ludzi pustymi sloganami i fałszywymi obietnicami sprawnego wyjścia z pandemii wirusa Covid-19, co okazało się jedną z największych zdrad naszych czasów – stwierdziła dziś organizacja Amnesty International w corocznej ocenie przestrzegania praw człowieka na świecie.

Raport Amnesty International 2021/22: Stan praw człowieka na świecie” stwierdza, że bogate państwa wraz z wielkimi korporacjami w rzeczywistości przyczyniły się do pogłębienia nierówności na świecie. W raporcie wyszczególniono podstawowe przyczyny, w tym chciwość korporacji i egoizm państw, a także zaniedbania w zakresie służby zdrowia i infrastruktury publicznej.

“Rok 2021 powinien był być rokiem podnoszenia się po pandemii. Zamiast tego przyczynił się do pogłębienia nierówności i niestabilności, co będzie miało katastrofalne skutki przez następne lata” – powiedziała Agnès Callamard, Sekretarz Generalna Amnesty International.

Przywódcy wszystkich państw obiecywali wprowadzenie efektywnych środków, które miały zaradzić głęboko zakorzenionym nierównościom, jeszcze pogłębionym przez pandemię. Jednak nie wywiązali się z tych obietnic i w porozumieniu z wielkimi korporacjami skupili się na poszerzaniu swoich wpływów. Choć dochodziło do tego na całym świecie, to konsekwencje w największym stopniu poniosły najbardziej zmarginalizowane społeczności, w tym te zagrożone endemicznym ubóstwem.

Rok 2021 powinien był być rokiem podnoszenia się po pandemii. Zamiast tego przyczynił się do pogłębienia nierówności i niestabilności, co będzie miało katastrofalne skutki przez następne lata.

Agnès Callamard

Nacjonalizm i chciwość korporacji zagroziły skuteczności szczepionek

Wydawało się, że szybkie wprowadzenie szczepionek na Covid-19 jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki rozwiąże problem pandemii.

Jednak, pomimo że wyprodukowano wystarczającą ilość szczepionki, by w pełni zaszczepić całą światową populację, do końca roku w pełni zaszczepiono mniej niż 4% osób żyjących w krajach o niskim poziomie dochodów.

“Na szczytach G7, G20 i COP26 polityczni i ekonomiczni przywódcy składali gołosłowne deklaracje na temat polityki, która mogłaby przyczynić się do poważnych zmian w dostępie do szczepionek, a także zwiększyć finansowanie niedoinwestowanej opieki społecznej i przeciwdziałać skutkom zmian klimatycznych. Szefowie firm farmaceutycznych i technologicznych mówili o odpowiedzialności korporacyjnej. W tym przełomowym momencie możliwe było wprowadzanie prawdziwych, znaczących zmian na rzecz równości na całym świecie” – powiedziała Agnès Callamard.

“Jednak ta szansa została zmarnowana i światowi przywódcy powrócili do swojej zwyczajowej praktyki i polityki, które tylko pogłębiły nierówności. Publicznie składali obietnice, z których się potem nie wywiązywali”.

Bogate kraje, takie jak państwa członkowskie UE, Wielka Brytania i USA, zgromadziły więcej dawek szczepionki niż potrzebowały, przymykając jednocześnie oko na to, że firmy farmaceutyczne przedkładały zyski nad ludzi, odmawiając udostępnienia technologii umożliwiającej szerszą dystrybucję szczepionek. W 2021 roku firmy Pfizer, BioNTech i Moderna przewidywały ogromne zyski sięgające 54 miliardów dolarów, a mimo to dostarczyły mniej niż 2% swoich szczepionek do krajów o niskim poziomie dochodów.

Firmy farmaceutyczne nie były jedynymi, które dla zysku osłabiły proces podnoszenia się po pandemii. Firmy z branży mediów społecznościowych, takie jak Facebook, Instagram i Twitter, stanowiły żyzny grunt dla szerzenia się dezinformacji na temat Covid-19, pozwalając na rozwój niechęci do szczepień. Niektórzy przywódcy polityczni również przyczynili się do szerzenia dezinformacji, rozsiewając nieufność i strach dla własnych korzyści politycznych.

“Firmy z branży mediów społecznościowych pozwoliły, by ich lukratywne algorytmy rozpowszechniały szkodliwą dezinformację na temat pandemii, przedkładając sensacyjne i dyskryminujące wpisy nad prawdę” – powiedziała Agnès Callamard.

“Biorąc pod uwagę zakres, w jakim firmy te czerpią zyski z dezinformacji, oraz wpływ, jaki to ma na życie milionów ludzi, oznacza to, że muszą teraz odnieść się do tych zarzutów”.

…szansa została zmarnowana i światowi przywódcy powrócili do swojej zwyczajowej praktyki i polityki, które tylko pogłębiły nierówności. Publicznie składali obietnice, z których się potem nie wywiązywali.

Agnès Callamard

Marginalizowane grupy najdotkliwiej odczuwają skutki pandemii

Wiele krajów Globalnego Południa ponosiło konsekwencje zmowy między wielkimi korporacjami a zachodnimi rządami. Szkody były dodatkowo potęgowane przez rozpadające się pod ciężarem dziesięcioleci zaniedbań systemy opieki zdrowotnej oraz wsparcia ekonomicznego i społecznego. Nigdzie nie było to bardziej odczuwalne niż w Afryce. Dlatego Amnesty International publikuje też dziś swój raport z Republiki Południowej Afryki.

Niespełna 8% populacji kontynentu zostało w pełni zaszczepionych do końca roku 2021, co stanowi najniższy poziom wyszczepialności na świecie. Problemem jest niewystarczająca ilość szczepionek dostarczanych do ośrodka inicjatywy COVAX, Afrykańskiego funduszu na rzecz pozyskania szczepionek. W krajach, w których systemy opieki zdrowotnej są wciąż niedostatecznie rozwinięte, ludność została narażona na niebezpieczeństwo, ponieważ kampanie dotyczące szczepień nie przyniosły spodziewanego rezultatu.

W Republice Południowej Afryki do maja 2021 r. około 750 000 dzieci porzuciło naukę. To ponad trzykrotnie więcej niż przed wybuchem pandemii. W Wietnamie szczególnie ucierpiały migrantki, które zgłaszały braki żywności i niemożność zaspokojenia innych podstawowych potrzeb. W Wenezueli pandemia pogorszyła istniejący już wcześniej stan zagrożenia humanitarnego: 94,5% ludności żyło w ubóstwie dochodowym, a 76,6% w skrajnym ubóstwie.

“W wielu krajach na całym świecie najwyższą cenę za świadome decyzje polityczne grup uprzywilejowanych ponieśli ludzie z grup zmarginalizowanych. Na masową skalę łamano prawo do zdrowia i życia, miliony ludzi z trudem wiązały koniec z końcem, wielu straciło domy, dzieci nie miały dostępu do edukacji, a ubóstwo rosło” – powiedziała Agnès Callamard.

“Brak globalnej reakcji na pandemię przyczynił się do szerzenia konfliktów i doprowadził do pogłębienia się niesprawiedliwości. Rosnąca bieda, zagrożenia związane z brakiem żywności, instrumentalizacja pandemii przez rządy w celu tłumienia sprzeciwu i protestów – wszystko to było możliwe dzięki szerzącej się nieufności do szczepionek i chciwości bogatszych krajów”.

Światowe statystyki:

Konflikty narastają w obliczu słabej reakcji międzynarodowej

W 2021 roku w Afganistanie, Burkina Faso, Etiopii, Izraelu i Okupowanych Terytoriach Palestyńskich, Libii, Birmie i Jemenie wybuchły lub trwały nowe, nierozwiązane konflikty, w których naruszano międzynarodowe prawa człowieka i prawo humanitarne. Ich ofiarami stawała się ludność cywilna. Miliony ludzi zostało przesiedlonych, tysiące zabitych, setki padły ofiarą przemocy seksualnej, a i tak już kruche systemy opieki zdrowotnej i gospodarczej znalazły się na krawędzi.

Brak zdecydowanej międzynarodowej reakcji na te mnożące się konflikty doprowadził do jeszcze większej niestabilności i zniszczeń. Było to szczególnie widoczne w przypadku paraliżu Rady Bezpieczeństwa ONZ. Nie podjęła ona działań w związku z okrucieństwami, do których doszło w Mjanmnie, nie odniosła się do łamania praw człowieka w Afganistanie czy zbrodni wojennych w Syrii. Ta haniebna bezczynność, ciągły paraliż organów międzynarodowych i bezkarność światowych mocarstw utorowały drogę inwazji Rosji na Ukrainę stanowiącej rażące naruszenie prawa międzynarodowego.

“W zdecydowanie zbyt małej liczbie przypadków doszło do reakcji międzynarodowej. W zdecydowanie zbyt małej liczbie przypadków zapewniono sprawiedliwość i pociągnięto sprawców do odpowiedzialności. Zamiast tego konflikty eskalowały. Wraz z upływem czasu, ich skutki były coraz dotkliwsze. Liczba stron zaangażowanych w konflikty wzrosła. Rozpoczęto również nowe. Testowano nowe rodzaje broni. Było coraz więcej ofiar śmiertelnych i rannych. Życie straciło na wartości. Globalna stabilność znalazła się na krawędzi” – powiedziała Agnès Callamard.

Gdy najbardziej potrzebowaliśmy niezależnych głosów, powróciło tłumienie wszelkich form sprzeciwu

W 2021 r. nasiliły się globalne tendencje do tłumienia niezależnych i krytycznych głosów, a państwa stosowały w tym celu coraz szerszy wachlarz narzędzi i taktyk. Obrońcy praw człowieka, organizacje pozarządowe, media i liderzy opozycji stali się celem bezprawnych zatrzymań, tortur i wymuszonych zaginięć – wiele z nich odbywało się pod pretekstem walki z pandemią.

Co najmniej 67 krajów wprowadziło w 2021 r. nowe przepisy ograniczające wolność wypowiedzi, stowarzyszania się i zgromadzeń. W USA co najmniej 36 stanów wprowadziło ponad 80 projektów ustaw ograniczających wolność zgromadzeń, podczas gdy rząd Wielkiej Brytanii zaproponował nową ustawę o policji, przestępczości, wyrokach i sądach, która drastycznie ograniczyłaby możliwość korzystania z wolności pokojowych zgromadzeń, m.in. poprzez rozszerzenie uprawnień policji.

Tajne technologie cyfrowe stały się kolejną bronią. W Rosji rząd wykorzystał rozpoznawanie twarzy do masowych aresztowań pokojowych demonstrantów. W Chinach władze nakazały dostawcom usług internetowych odcięcie dostępu do stron, które “zagrażają bezpieczeństwu narodowemu” i zablokowały aplikacje, na których omawiano kontrowersyjne tematy, takie jak Sinciang i Hongkong. Na Kubie, w Eswatini, Iranie, Mjanmie, Nigrze, Senegalu, Sudanie Południowym i Sudanie władze uciekły się do blokowania dostępu do Internetu, aby uniemożliwić ludziom dzielenie się informacjami o represjach i protestowania przeciwko nim.

“Zamiast zapewnić przestrzeń do dyskusji i debaty na temat tego, jak najlepiej sprostać wyzwaniom roku 2021, wiele państw podwoiło wysiłki, by stłumić krytyczne głosy” – powiedziała Agnès Callamard.

Musimy przeciwstawić się tej zdradzie, ponieważ przywódcy nie chcą naprawić świata

O ile w 2021 r. rządzącym zabrakło ambicji i wyobraźni, by stawić czoła jednemu z najpoważniejszych zagrożeń dla ludzkości, to nie można tego samego powiedzieć o ludziach, których powinni reprezentować.

Rząd Kolumbii postanowił podnieść podatki, mimo że ludzie w czasie pandemii głodowali. Doprowadziło to do protestów na ulicach. W Rosji w obliczu masowych arbitralnych aresztowań i oskarżeń opozycja zorganizowała manifestacje. Indyjscy rolnicy protestowali przeciwko nowym przepisom, które w ich opinii miały negatywnie wpłynąć na możliwość zaspokojenia ich podstawowych potrzeb.

Młodzi ludzie i aktywiści ze społeczności rdzennych na całym świecie zwracali uwagę przywódcom na brak skutecznych działań zmierzających do rozwiązania kryzysu klimatycznego. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w tym Amnesty International, skutecznie lobbowały za uznaniem prawa do czystego, zdrowego i zrównoważonego środowiska za prawo człowieka. Organizacje pozarządowe wszczynały precedensowe postępowania sądowe, w tym sprawy karne, przeciwko międzynarodowym firmom, takim jak Nike, Patagonia i C&A, za ich współudział w korzystaniu z pracy przymusowej w regionie Sinciang w Chinach.

Doskonałym przykładem współpracy był projekt Pegasus, w ramach którego ponad 80 dziennikarzy przy wsparciu technicznym Amnesty International ujawniło, że oprogramowanie szpiegowskie izraelskiej firmy technologicznej NSO Group było wykorzystywane przeciwko głowom państw, aktywistom i dziennikarzom w Polsce, Azerbejdżanie, na Węgrzech, w Maroku, Rwandzie i Arabii Saudyjskiej.

“Pomimo obietnic i zapewnień, że będzie inaczej, prawie na każdym kroku przywódcy i korporacje wybierali drogę bez poważnych reform, decydując się raczej na utrwalanie niż obalanie systemowych nierówności leżących u podstaw pandemii. Tymczasem ludzie na całym świecie jasno dali do zrozumienia, że chcą bardziej sprawiedliwego świata, opartego na prawach człowieka” – powiedziała Agnès Callamard.

“Promykiem nadziei jest wyraźny i wytrwały opór, jaki stawiają ruchy społeczne na całym globie. W sposób nieugięty i niezachwiany nawołują do stworzenia świata opartego na równości. Jeśli rządy nie mają zamiaru naprawić tego co zepsute, nie mamy innego wyjścia. Musimy walczyć z każdą próbą stłumienia naszego oporu i przeciwstawić się każdej zdradzie. Dlatego też w najbliższych tygodniach rozpoczynamy globalną kampanię solidarności z ruchami społecznymi, w której będziemy domagać się poszanowania prawa do wolności zgromadzeń. Musimy dążyć do umocnienia światowej solidarności i wykorzystać ją, nawet jeśli nasi przywódcy tego nie zrobią”.


Sprawdź więcej informacji na temat poszczególnych regionów i krajów na amnesty.org>>>

Zobacz cały raport w pdf>>>

Zdjęcie w nagłówku: Turecka policja zatrzymuje osoby protestujące na demonstracji solidarności ze studentami Uniwersytetu Bogazici, którzy sprzeciwiają się nominowaniu nowego rektora, Melih Bulu, związanego z rządzącą Partią Rozwoju i Sprawiedliwości (AKP). Stambuł, 4 lutego 2021. Photo by BULENT KILIC/AFP via Getty Images

Czytaj więcej:

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Żądamy natychmiastowego zakończenia ataków na ludność cywilną Ukrainy!

155188