Sądy w obronie zwykłych ludzi – Amnesty International

Sądy w obronie zwykłych ludzi

Poniżej znajdziecie przykłady wyroków, które pokazują, jak sądy stanęły w obronie zwykłych obywateli i obywatelek oraz jak ich niezależne decyzje wpłynęły na ich codzienne życie. Największym zagrożeniem dla praw i wolności obywatelskich jest brak świadomości i bierność obywatela. Dlatego przeczytaj te wyroki i podaj je dalej. Może przydadzą się Tobie albo komuś z Twoich znajomych na pewnym etapie życia.

Mamy swoje prawa, więc po co nam jeszcze sąd?

Prawa człowieka są jednym z najważniejszych osiągnięć XX w. Zapisano je w międzynarodowych traktatach i konstytucjach państw. Ale same zapisy to nie wszystko, trzeba je jeszcze stosować! I patrzeć władzy na ręce.

Do tej pory nie wymyślono nic lepszego – poza instytucją Ombudsmana (w Polsce jest nim Rzecznik Praw Obywatelskich) oraz organizacjami pozarządowymi – niż kontrola sądowa przestrzegania praw człowieka. Prawo do sądu – niezależne od władzy politycznej – to podstawowe prawo człowieka, które służy ochronie wszystkich innych praw.

Chcemy i mamy prawo do bezpieczeństwa, równości, sprawiedliwości i rzetelnego zbadania naszej sprawy. Jeśli wszystko dobrze działa, nie musimy się o te prawa starać, walczyć, dopominać, ale jeśli nie – wtedy potrzebujemy sądu, żeby nas obronił. Sądu niezależnego od polityki i sędziego niezawisłego w swoich decyzjach.

Niezawisłość sędziego to jego osobisty brak powiązań – nikt nie może mu wydawać jakichkolwiek poleceń lub wytycznych – zwłaszcza politycy. Z niezawisłością ściśle powiązana jest bezstronność sędziego. Chodzi o to, że sędzia kieruje się obiektywizmem. Nie stwarza bardziej korzystnej sytuacji dla żadnej ze stron postępowania sądowego, tylko traktuje strony sporu w sądzie równo. Utrata przez sędziego bezstronności powoduje, że traci on kwalifikacje do dalszego bycia sędzią [wyrok TK z 27 stycznia 1999 r., K 1/98, OTK ZU 1999/1/3].

Niezależność sądów to brak jakiegokolwiek podporządkowania sędziów wobec jakiejkolwiek innej władzy. Na przykład sędziowie powinni sami decydować kto kieruje ich sądem – kogo wybiorą na prezesa sądu.

Sądy od początku swojego istnienia miały za zadanie chronić prawa człowieka – pierwotnie przed drugą osobą. Obecnie także bronią przed bezprawnymi działaniami organów władzy publicznej.[P. Kuczma, Rola sądów w procesie ochrony wolności i praw jednostki, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu].

Ale czy są w stanie pełnić tę rolę, gdy za stawanie w obronie ludzi, władza im grozi albo pozbawia pracy? Kiedy władza pozbawia sądy niezależności, a sędziom odbierana jest niezawisłość – ludzie zostają pozbawieni gwarancji ochrony swoich praw i wolności. Brak wtedy pewności, że sąd, do którego się udamy, wyda bezstronny, apolityczny, sprawiedliwy i niezależny wyrok. W takiej sytuacji nasze prawa człowieka są łamane.

Dlatego warto bronić sądów, bo one bronią nas!


Sądy a prawo do wolności zgromadzeń

Sprawa, w której policja oskarżyła ojca o to, że pozwolił swojej nastoletniej córce pójść na protest w sprawie aborcji.

Co się stało?

  • Malwina – nastolatka z Bydgoszczy – została zatrzymana przez policję podczas pokojowej demonstracji przeciwko wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 w sprawie zakazu aborcji.
  • W związku z tym zajściem policja oskarżyła jej ojca przed sądem o to, że nie zatrzymał jej w domu i pozwolił jej pójść na protest.
  • Zdaniem policji ojciec – przez to, że nie zatrzymał swojej niepełnoletniej córki w domu – złamał przepisy rozporządzenia wydanego w związku z pandemią. Doszło przez to do zagrożenia koronawirusem.

Co orzekł sąd?

  • Sędzia z Sądu Rejonowego w Bydgoszczy uniewinnił ojca Malwiny.
  • W uzasadnieniu wyroku podkreślił absurdalność stawianych przez policję zarzutów poprzez brak możliwości wykonania obowiązku “zatrzymania” przez ojca swojej córki w domu.
  • Sędzia pytał: “Czego możemy wymagać w tej kwestii od ojca? Żeby powiedział 16-letniej córce, że ma tam nie iść? Czy może ma ją przytrzymać, związać fizycznie? (…)”

Malwina po wyroku uniewinniającym jej ojca powiedziała: “Dla mnie ten wyrok był oczywisty. Jeżeli zapadłby jakikolwiek inny, byłby to sygnał, że nie żyjemy w demokratycznym państwie. Nie damy się zastraszyć!”

Wniosek: Niezależne sądy są po to, aby policja nie mogła Cię zastraszyć i zniechęcić do korzystania z Twojego prawa do wolności zgromadzeń, stosując prawo niezgodne z Konstytucją!


Sądy a podstawy legitymowania przez policję

Sprawa dotycząca protestu z kartonem po pizzy

Co się stało?

  • 30 grudnia 2020 r. pani Ilona protestowała samotnie na Starym Rynku w Bydgoszczy. W ręku trzymała karton po pizzy z napisem: “Stop represjom politycznym! “. W ten sposób sprzeciwiała się prześladowaniu sędziów.
  • Po proteście zatrzymało ją 5 policjantów. Policja zażądała, aby podała im swoje dane osobowe, czyli wylegitymowała się.
  • Pani Ilona nie zgodziła się. Uznała, że Policja nie miała żadnych podstaw, by żądać od niej podania swoich danych.
  • Policja złożyła wniosek do sądu o ukaranie Pani Ilony za to, że nie chciała się wylegitymować przed policją.

Co orzekł sąd?

Sąd Rejonowy w Bydgoszczy orzekł, że pani Ilona jest niewinna. Mogła stać na chodniku z kartonem od pizzy z napisem “Stop represjom politycznym!”. Jest to zgodne z prawem, nie stwarza zagrożenia i “nie może być podstawą do żądania przez policję okazania dowodu tożsamości”.

Co więcej, zdaniem sądu: “W przypadku, w którym funkcjonariusz organu państwowego lub upoważnionej do legitymowania instytucji żąda podania wskazanych w przepisie danych osobowych w sytuacji, gdy nie ma do tego podstawy prawnej, obywatel może odmówić podania danych osobowych bez konsekwencji prawnych”.

Wnioski:

  • 1) Sądy są po to, żebyś wiedział, że masz prawo nie zgadzać się z funkcjonariuszem policji, co do tego, czy jesteś winny, czy nie!
  • 2) Jeśli policjant chce wylegitymować Cię bez powodu, bo nic złego nie robisz – to nie masz obowiązku podawać swoich danych osobowych.
  • 3) Legitymowanie osób, które protestują pokojowo – bez podania przez policję powodu, dla którego potrzebują Twoich danych osobowych – to represje.

Sądy a bezprawne zakazy prowadzenia działalności gospodarczej

Sprawa fryzjera z Opola.

Co się stało?

  • 22 kwietnia 2020 r. fryzjer z Opola ostrzygł klienta u siebie w salonie fryzjerskim, mimo zakazu takiej działalności wprowadzonego wcześniej rządowym rozporządzeniem.
  • Dostrzegła to policja i poinformowała sanepid, który nałożył na niego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Dodatkowo policja wręczyłam mu mandat w wysokości 500 zł.

Co orzekł sąd?

  • Sąd uchylił karę, którą sanepid nałożył na fryzjera.
  • Zdaniem sądu bezprawne i bezpodstawne jest ograniczenie wolności działalności gospodarczej bezprawnym zakazem wprowadzonym w rozporządzeniu. Jest to niezgodne z Konstytucją, która jest najwyższym prawem w Polsce. Zgodnie z zasadą w niej zawartą nie można ograniczać praw i wolności konstytucyjnych rozporządzeniem.
  • Sąd uważa, że przedsiębiorców nie można karać za niestosowanie się do prawa (rozporządzenie o zakazie prowadzenia działalności gosp.) wydanego z naruszeniem zasad zapisanych w Konstytucji.

Wniosek: Niezależny od władzy politycznej sąd ma odwagę wskazywać na nielegalne ograniczenia praw człowieka przez władzę, która ustanawia i stosuje prawo niezgodne ze standardami wynikającymi z praw człowieka i Konstytucji.


Sądy a prawa ofiary księdza-pedofila

Sprawa gwałtu nastoletniej dziewczynki przez księdza

Co się stało?

  • Ksiądz pod pozorem zawiezienia do internatu 13-latki uprowadził ją i przetrzymywał w pustym mieszkaniu, w którym ją wiele razy gwałcił.
  • Po tym jak nastolatka odważyła się opowiedzieć o gwałtach ksiądz został skazany przez sąd na 4 lata więzienia.
  • Pomimo tego co zrobił, po wyjściu z więzienia ponownie zaczął odprawiać msze.

Co orzekł sąd?

  • Sąd Najwyższy oddalił skargi kasacyjne złożone przez Towarzystwo Chrystusowe w obronie księdza pedofila.
  • Ofiara księdza uzyskała odszkodowanie za gwałty dokonane przez księdza w wysokości 1 miliona złotych oraz 800 złotych renty wypłacanej co miesiąc.

Wniosek: Potrzebujemy sądów niezależnych od powiązań z władzą polityczną, aby mieć pewność, że sprawy dotyczące pedofilii nie zostaną zamiecione pod dywan, a ofiary doczekają się sprawiedliwości i zadośćuczynienia.


Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Nie pozwól na uciszanie i zastraszanie sędziów!

114070