Skrót raportu: “Zniszczone życie. Czas na ścisłą międzynarodową kontrolę broni.” – Amnesty International

Skrót raportu: “Zniszczone życie. Czas na ścisłą międzynarodową kontrolę broni.”


Broń potęguje biedę i cierpienie


Miliony mężczyzn, kobiet i dzieci żyją w strachu przed przemocą zbrojną. Co minutę ginie jedna osoba. Od gangów w Rio de Janeiro i Los Angeles po wojny domowe w Liberii i Indonezji, broń pozostaje poza kontrolą.
Niekontrolowane rozprzestrzenianie oraz niewłaściwe wykorzystanie broni przez siły rządowe i bojówki zbierają straszliwe żniwo w postaci zabitych lub pozbawionych środków do życia ludzi oraz powiększającej się biedy. Kraje Afryki, Azji, Bliskiego Wschodu i Ameryki Łacińskiej wydają co roku na broń średnio dwadzieścia dwa miliardy dolarów. Ta kwota wystarczyłaby na realizację przynajmniej części Milenijnych Celów Rozwoju: na wprowadzenie powszechnie dostępnej podstawowej edukacji potrzeba około dziesięciu miliardów dolarów rocznie, na zmniejszenie śmiertelności niemowląt i matek około dwunastu miliardów dolarów rocznie.
Prowadząc działania na całym świecie Oxfam i Amnesty International są stale świadkami przemocy z wykorzystaniem broni. Nadużywanie broni podsyca konflikty, powiększa nędzę i łamie prawa człowieka.

-Mówią, że szukają rebeliantów, ale to zwykli ludzie stają się w końcu ich celem.-
Dwudziestosześcioletni student, Aceh, Indonezja, 2003

-Proszę, pamiętaj o moim synu Mateuszu, o wszystkich dzieciach i młodych ludziach na tym świecie, którzy zginęli lub zostali ranni. Pamiętaj, że pozbawiono ich podstawowego prawa – prawa do życia.-
Mary Leigh Black, Przewodnicząca Marszu Miliona Matek, USA, 2001

Uzbrajanie Konga

Od sierpnia 1998, w wyniku konfliktu w Demokratycznej Republice Konga (DRK, dawniej Zair), ponad trzy miliony cywilów zostało zabitych lub zmarło z głodu i na skutek choroby.
Ten konflikt pociąga za sobą bezprawne zabójstwa, tortury, gwałty popełniane na cywilach przez żołnierzy po obu stronach. Mimo całego katalogu zbrodni wiele państw nadal dostarcza broń do DRK. Były rząd Zairu dostawał broń między innymi od: Belgii, Chin, Francji, Niemiec, Izraela, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych.
Dostawy lekkiego uzbrojenia i innego sprzętu wojskowego z Albanii, Chin, Egiptu, Izraela, Rumunii, Słowacji, Republiki Południowej Afryki i innych państw, trafiające do Rwandy, Ugandy i Zimbabwe, również są wykorzystywane w tym konflikcie.
W listopadzie 2001 roku, w okolicach Kisangani – rejonie intensywnych walk, w których śmierć poniosło wielu cywili – Amnesty International znalazła dowody na dostawy broni z zagranicy: amunicji do ciężkich karabinów maszynowych z Korei Północnej, Chin oraz Rosji, do pistoletów rosyjskich, do strzelb z RPA, artylerii przeciwlotniczej z Chin oraz automatycznych wyrzutni granatów z Rosji, Bułgarii oraz Słowacji.
Trasy dostaw i metody dostarczania broni są różne. Rząd Wielkiej Brytanii nie zabrania swoim pilotom i przedsiębiorstwom transportu powietrznego dostarczania broń z innych państw przeznaczonej dla bojówek w DRK odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka. W latach 1993-1998, czyli w czasie gwałtownej eskalacji konfliktów i straszliwego gwałcenia praw człowieka, Włochy wyeksportowały do DRK broń, amunicję i materiały wybuchowe o wartości prawie dziesięciu milionów dolarów.

-[Bojówkarze] zaczęli nas nękać, zmuszać, byśmy informowali ich o partyzantach. Kiedy idziemy do miasta po zakupy, bojówki paramilitarne oskarżają nas o pomoc partyzantom. Partyzantów nie było w tych rejonach od lat. My nie nosimy broni. Jedyne, czego chcemy, to uprawiać naszą ziemię, dbać o zwierzęta, rzekę i las.-
Marcos pochodzący z rejonów wiejskich, Urabá, Kolumbia, 1997

Broń poza kontrolą

Skutki zwiększonego dostępu oraz złego wykorzystywania broni są dramatyczne.
-Wojna z terroryzmem- powinna skupić się na tym, aby broń nie trafiała w niepowołane ręce. Tymczasem od czasu ataków z 11 września na World Trade Center i Pentagon niektórzy dostawcy uzbrojenia złagodzili swoje kontrole, aby dozbroić sojuszników w walce z -terroryzmem-, nie bacząc na fakt, że niektórzy z nich łamią prawa człowieka.
Pomimo szkód, które z tego wynikają, nadal nie ma wiążącego, spójnego, międzynarodowego prawa, które kontrolowałoby zasady eksportu broni.
Tymczasem na świecie dają się zaobserwować długofalowe zmiany polegające na tym, że broń staje się integralną częścią życia – a zatem coraz bardziej powszechnym instrumentem zabijania – w coraz większej liczbie krajów. Od pasterzy w północnej Ugandzie po członków gangów w Rio de Janeiro, noszenie broni oraz jej używanie staje się obowiązującą normą.

W 1998 roku szesnastoletnia Camila Magalhaes Lima z Rio de Janeiro w Brazylii straciła czucie w nogach została postrzelona w starciu między złodziejami a agentami ochrony kiedy wracała ze szkoły do domu.
-Miałam plany na przyszłość, chciałam podróżować dookoła świata, pójść na kurs dla modelek i kontynuować trening gimnastyczny. Nagle, z dnia na dzień, moje marzenia prysły – wszystko z powodu nieodpowiedzialności na pozór cywilizowanych ludzi, którzy stają się odważni, mając broń w ręku-.

-Dzieci, wychodząc ze szkoły, rozmawiają o broni. Dzisiejsza mentalność jest dużo bardziej brutalna. Nie mówią o biciu się ze sobą. Mówią o zabijaniu. Prosta prawda jest taka, że z bronią jesteś kimś, możesz się bronić. Bez broni jesteś trupem.-
Były młody pracownik, Londyn, 2002

Uzbrajanie Filipin

Pod koniec 2001 roku Stany Zjednoczone zaproponowały rządowi Filipin sprzedaż sprzętu wojskowego o wartości ponad stu milionów dolarów. Były to między innymi helikoptery, samoloty transportowe oraz trzydzieści tysięcy karabinów M16 – wszystko do walki z różnymi uzbrojonymi grupami. Transfery broni zostały uznane za element amerykańskiej -wojny z terroryzmem-.
Wojsko Stanów Zjednoczonych zapewniło także szkolenie do walki z rebeliantami. W tym szkoleniu nie uwzględniono istotnych zagadnień związanych z ochroną praw człowieka, a odpowiedzialność wojskowych na Filipinach za własne poczynania jest bardzo mała. W rezultacie pomoc militarna udzielona przez USA rządowi Filipin stwarza ryzyko zwiększenia skali łamania praw człowieka, pogorszenia i tak już napiętej sytuacji oraz przedłużenia konfliktu zbrojnego w rejonie Mindanao.

Na Filipinach już teraz bardzo dynamicznie rozwija się rynek broni ręcznej. Można się obawiać, że dodatkowy zastrzyk uzbrojenia pochodzącego z USA przyczyni się jedynie do większej dostępności broni. Na skutek zagubienia, kradzieży lub nielegalnej sprzedaży, broń należąca do sił zbrojnych Filipin trafia do rąk przestępców i bojówek politycznych. W Mindanao ponad siedemdziesiąt procent ludzi posiada jeden lub więcej pistoletów. Karabin maszynowy można kupić już za trzysta siedemdziesiąt pięć dolarów, a pistolet za zaledwie piętnaście dolarów. Ponad osiemdziesiąt dwa procent zabójstw dokonywanych jest z użyciem broni palnej.

Czas na działanie!

Każdy rząd na świecie odpowiada za kontrolowanie broni – zarówno za jej posiadanie na terenie danego kraju i ochronę obywateli, jak i za eksport broni poza granice kraju i zapewnianie respektowania praw człowieka na całym świecie. Najpotężniejsze państwa świata, będące jednocześnie największymi dostawcami broni na świecie, ponoszą największą odpowiedzialność za kontrolę światowego handlu bronią. Ponad osiemdziesiąt osiem procent światowego eksportu broni konwencjonalnej przypada na pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ – Francję, Rosję, Chiny, Wielką Brytanię i USA. Ten eksport broni przyczynia się do łamania praw człowieka w innych krajach.
Przed wszystkimi rządami stoi pilne wyzwanie. Muszą współpracować w celu kontrolowania i ograniczenia przepływów broni oraz rozmiarów jej produkcji. Należy przynajmniej powstrzymać eksport broni do krajów, w których istnieje wyraźne ryzyko, że broń zostanie wykorzystana w działaniach łamiących prawa człowieka i sprzecznych z prawem humanitarnym.

-Moim zdaniem tę produkcję należy przerwać. Mocarstwa światowe – Wielka Brytania, Francja, USA i inne powinny w tym pomóc. Karabiny nie są robione po to by strzelać do zwierząt w buszu. Wyrzutni rakietowych nie produkuje się przeciwko zwierzętom w buszu. Kogo się nimi zabija- Mnie i ciebie!-
Peter Rahid, Boajibu, Sierra Leone, 2001

Czterdziestodwuletnia Rodina Faustina w obozie dla uchodźców niedaleko Kuito, Angola.
-W październiku 1990 UNITA [Uniao Nacional para a Independencia Total de Angola] przyszło do wioski, kraść. Próbowałam uciec, ale postrzelili mnie w nogę. Otrzymałam pomoc, potem zawieziono mnie do szpitala tutaj, w Kuito i tutaj amputowano mi nogę od kolana w dół… O kulach bardzo trudno jest pójść z wiadrem nad rzekę, trudno jest pójść po drzewo, potrzebne do gotowania… Pranie, zmywanie, przynoszenie wody wszystko to jest trudne.-

-Dostępność i złe wykorzystanie broni ma bezdyskusyjny wpływ na ilość, rodzaj i rozmiary łamania międzynarodowych praw człowieka, którego dopuszczają się rządy i pozarządowe bojówki.-
Barbara Fey, Komisarz Specjalny ONZ do spraw drobnego uzbrojenia, 2002

-To jak zbieranie wody z podłogi, kiedy kran jest odkręcony. Wystrzelenie pocisków zajmuje pięć minut, ale operowanie jednego rannego wymaga trzech godzin i wielkich nakładów.-
Doktor Olive Kobusingye, chirurg z Ugandy, 2001

Mówiąc słowami doktora Olive Kobusingve, chirurga leczącego ofiary przemocy zbrojnej w Ugandzie, nie można ograniczać się albo tylko do wycierania podłogi albo tylko do zakręcania kranu – należy zająć się zarówno zjawiskiem handlu bronią, jak i problemem bezpieczeństwa na poziomie regionalnym. Dlatego jest szczególnie ważne, by społeczności dotknięte problemem przemocy współpracowały w walce z napływem broni. Aby to osiągnąć, kobietom, mężczyznom i dzieciom trzeba zapewnić ochronę sił zbrojnych, przestrzegających praw człowieka.
Oxfam i Amnesty International nie zgadzają się z tymi, którzy twierdzą, że nie da się skutecznie kontrolować handlu bronią. Podpisanie w 1997 roku Landmines Treaty było możliwe dzięki działaniom rządów i poparciu opinii publicznej na całym świecie. I chociaż zagrożenie ze strony min przeciwpiechotnych nie zostało całkowicie weliminowane, od 1997 roku żaden kraj oficjalnie nimi nie handluje.
Takie samo połączenie presji opinii publicznej z działaniami rządów jest niezbędne dla wprowadzenia Traktatu o Handlu Bronią (Arms Trade Treaty). Rządy działają zbyt opieszale. Dlatego Amnesty International i Oxfam proponują rozpocząć akcję, która łączyłaby działania na poziomie lokalnym z tymi prowadzonymi na arenie międzynarodowej. Takie połączenie pozwoli na skuteczniejszą kontrolę rozprzestrzeniania broni.

Działania międzynarodowe

Podstawowy cel: do 2006 roku rządy muszą przyjąć Traktat o Handlu Bronią, aby uniemożliwić eksport broni do regionów, gdzie może być wykorzystana w działaniach łamiących prawa człowieka.

W skali międzynarodowej rządy powinny:

1. Przyjąć Traktat o Handlu Bronią do czasu rozpoczęcia w 2006 roku konferencji ONZ dotyczącej drobnego uzbrojenia. Postępowe rządy muszą promować Traktat o Handlu Bronią na arenie międzynarodowej i stosować lobbying, tak aby pozostałe kraje przystąpiły do tego traktatu. Dzięki temu wszystkie kraje będą musiały działać według ujednoliconych, wiążących standardów i ograniczać nieodpowiedzialny transfer broni do rejonów, gdzie może ona być użyta do działań łamiących prawa człowieka i sprzecznych z prawem humanitarnym.
2. Stworzyć nowe międzynarodowe instrumenty pozwalające zapobiegać nieodpowiedzialnemu handlowi bronią, jej transportom, finansowaniu i licencjonowaniu jej produkcji. Kryteria Traktatu o Handlu Bronią pozwolą na skuteczne rozpoznanie nieodpowiedzialnych transferów uzbrojenia.
3. Dostarczyć więcej funduszy dla praktycznej pomocy dotkniętym społecznościom – w szczególności za pośrednictwem organizacji charytatywnych z krajów produkujących broń.


Działania na poziomie regionów

Podstawowy cel: Rządy muszą udoskonalić i wzmocnić regionalne umowy dotyczące kontroli broni, aby wesprzeć międzynarodowe działania na rzecz praw człowieka i prawa humanitarnego.

Musimy zakończyć nieodpowiedzialne dostawy broni…
Rządy krajów sąsiadujących muszą podjąć wspólne działania aby:

1. Rozpocząć lub wzmocnić istniejące kontrole broni, opierając się na zasadach międzynarodowych praw człowieka i prawa humanitarnego. W celu zwiększania poziomu bezpieczeństwa społeczeństw takie kontrole powinny dotyczyć przepływu broni, ograniczania podaży i popytu na broń, a także redukcji dostępności uzbrojenia. Współpraca regionalna pozwoli na dzielenie się informacjami i doświadczeniami.

Działania w kraju

Podstawowy cel: Rządy muszą zwiększyć możliwości państwa w zakresie kontroli transferów broni oraz chronić swoich obywateli przez przemocą zbrojną zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka.

Na poziomie poszczególnych państw rządy muszą działać odpowiedzialnie, aby zapobiegać niewłaściwemu wykorzystaniu broni:

1. Zapewnić odpowiedzialne wykorzystywanie broni przez siły porządkowe, opierając się na obowiązujących standardach praw człowieka. Wymaga to minimum treningu, dyscypliny i kontroli. Wszystkie kraje powinny przestrzegać Podstawowych Zasad ONZ dla Korzystania z Sił Zbrojnych przez Agendy Rządowe, Konwencji Genewskich oraz innych stosownych standardów, włączając je do prawa krajowego.
2. Po zakończenie konfliktu podjąć szybką akcję, aby wspólnie z organizacjami międzynarodowymi dokonać rozbrojenia i demobilizacji oraz wprowadzić programy reintegracji dla osób dotkniętych konfliktem.
3. Wprowadzić niezależne mechanizmy, pozwalające na postawienie przed sądem tych, którzy odpowiadają za łamanie praw człowieka, zapewnić, że winni łamania praw człowieka poniosą należytą karę i że zostaną podjęte należyte kroki w celu położenia kresu bezkarności.
4. Egzekwować istniejące prawo oraz tworzyć nowe ustawodawstwo kontrolujące import, eksport, tranzyt, produkcję, sprzedaż, zarządzanie oraz wykorzystanie drobnego uzbrojenia. Przy podejmowaniu decyzji o eksporcie broni powinny być stosowane standardy wyznaczone przez Traktat o Handlu Bronią, tak, aby zapewnić, że eksportowana broń nie zostanie użyta w działaniach łamiących prawa człowieka, sprzecznych z prawem humanitarnym czy powstrzymujących rozwój.
5. Zapewnić przejrzystość i dostępność informacji, regularnie informując opinię publiczną o produkcji, posiadaniu i transferach broni. Takie raporty powinny być regularnie oceniane przez prawników i parlamentarzystów. 
6. Wspólnie z organizacjami społecznymi opracować i wprowadzić w życie plan ścisłej kontroli całego uzbrojenia. Pierwszy krok to określenie problemów związanych z ochroną, dostępnością broni oraz jej niewłaściwym wykorzystaniem. Następnie należy opracować rozwiązania i wprowadzić w życie skuteczny plan. Każdy etap musi być opracowywany w ścisłej współpracy z organizacjami społecznymi.

Działania lokalne

Podstawowy cel: Organizacje społeczne oraz agendy lokalnych władz powinny podjąć działania mające na celu poprawę bezpieczeństwa lokalnego poprzez zmniejszenie dostępności i zapotrzebowania na broń.

Bezpieczeństwo lokalne musi być zwiększone w następujący sposób:

1. Odtworzenie wiary w możliwość bezpieczeństwa bez posiadania broni, przez:



  • zlikwidowanie nielegalnego handlu bronią – należy tworzyć strefy bezpieczeństwa, gdzie posiadanie broni jest nielegalne, niszczyć nadwyżkowe zapasy broni, która mogłaby być użyta do pogwałcenia praw człowieka i prawa humanitarnego
  • budowanie zaufania między skonfliktowanymi społecznościami, a także między cywilami i policją; te działania muszą opierać się na międzynarodowych standardach praw człowieka i prawa humanitarnego;
  • prowadzenie akcji edukacyjnych w subkulturach opartych na przemocy tak, aby między innymi zwalczać popularne przekonanie o związku broni z męskością;
  • wprowadzanie i wykorzystywanie narzędzi pokojowego rozstrzygania konfliktów.
2. Zapewnienie pomocy ofiarom przemocy zbrojnej.

3. Rozwijanie trwałych możliwości utrzymania tworzenie alternatyw dla tych, którzy utrzymywali się dzięki posiadaniu broni.

W działaniach rządów, które miały ograniczać rozprzestrzenianie się broni, brakowało dotychczas zdecydowania. Padało wiele słów, rzeczywistych działań było mało. Teraz nadszedł na nie czas.
Organizacje społeczne i rządy muszą działać razem na każdym poziomie – likwidować źródła broni oraz starać się zlikwidować powody, dla których ludzie w niebezpiecznych rejonach posiadają broń.
Oxfam, Amnesty International i IANSA (International Action Network on Small Arms stowarzyszenie skupiające ponad pięćset pozarządowych organizacji z całego świata) prowadzą kampanię na rzecz bezpieczniejszej przyszłości dla wszystkich ludzi. Przedstawiciele niektórych ważnych rządów już wyrazili poparcie dla naszego działania. Apelujemy do innych, aby się przyłączyli.

Zniszczone życie
Czas na ścisłą międzynarodową kontrolę broni

Broń poza kontrolą

Co roku broń zabija ponad pięćset tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci. Tysiące ludzi odnosi rany, jest torturowanych, zostaje zmuszonych do opuszczenia domów. Niekontrolowane rozprzestrzenianie się broni powiększa skalę łamania praw człowieka, powoduje eskalację konfliktów, powiększa istniejącą nędzę. Dla liderów światowych nadszedł czas działania.
Aby stawić czoła kryzysowej sytuacji, Oxfam, Amnesty International oraz IANSA (International Action Network on Small Arms) rozpoczęły międzynarodową kampanię na rzecz skutecznej kontroli handlu bronią. Chcemy uchronić ludzi przez przemocą zbrojną.

Możesz nam pomóc. Wejdź na stronę www.controlarms.org i stań się częścią największej i najskuteczniejszej fotopetycji na świecie.

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Zatrzymajmy zbrodnie w Mjanmie

4982