Stanowisko Amnesty International dotyczące projektu ustawy o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r.

Amnesty International przedstawiła opinię do projektu ustawy z dnia 6 kwietnia 2020 r. o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r. Jako organizacja, Amnesty International nie zajmuje stanowiska co do ustrojów politycznych państw ani nie ocenia jak państwa realizują zobowiązania w zakresie wolnych i uczciwych wyborów. Dlatego w opinii nie odnosi się do konkretnych zapisów projektu, lecz zwraca uwagę na zagrożenie dla gwarancji praw człowieka w okresie poprzedzającym wybory oraz w czasie wyborów. Amnesty International przypomina również zobowiązania państwa w zakresie tworzenia możliwości nieskrępowanego i rzeczywistego udziału w życiu publicznym i w rządzeniu swoim krajem.

Stowarzyszenie Amnesty International przedkłada niniejsze stanowisko, aby zwrócić uwagę Komisji Ustawodawczej, Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej, do których skierowany został projekt ustawy z dnia 6 kwietnia 2020 r. o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r., na zobowiązania międzynarodowe Polski oraz powszechnie uznawane standardy w zakresie gwarancji prawa do uczestniczenia w rządzeniu swoim krajem.

Amnesty International jest działającym od niemal 60 lat światowym ruchem na rzecz praw człowieka. Celem, do którego dąży jest zagwarantowanie każdemu człowiekowi praw zawartych w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz innych aktach prawa międzynarodowego. Amnesty International bada, dokumentuje, publikuje raporty o przypadkach naruszeń praw człowieka i podejmuje kampanie w celu powstrzymania naruszeń praw człowieka i pomocy ofiarom tych naruszeń.

Promuje wszystkie prawa zawarte w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz innych umowach międzynarodowych, podkreślając współzależność i niepodzielność praw człowieka oraz konsekwencje braku ich przestrzegania.

Amnesty International jest organizacją niezależną od wszelkich rządów, ideologii politycznych, religii czy ekonomicznych grup interesu.

Stanowisko Amnesty International w przedmiotowej sprawie jest wyrazem zaniepokojenia o standardy poszanowania praw człowieka, jak również implementację zobowiązań międzynarodowych i praktykę organów państwowych w tym zakresie.

Zwracamy uwagę na zagrożenie dla gwarancji praw człowieka w okresie poprzedzającym wybory oraz w czasie wyborów oraz zobowiązania państwa w zakresie budowania przestrzeni i środowiska umożliwiającego nieskrępowany i rzeczywisty udział w życiu publicznym i w rządzeniu swoim krajem.

Prawa człowieka w kontekście wyborów powszechnych na Prezydenta RP planowanych na maj 2020 r.

Zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka państwo ma obowiązek zapewnić, że wszystkie osoby włączone w proces wyborczy są w stanie korzystać z przysługujących im praw i wolności bez żadnych przeszkód. Poniżej zwracamy uwagę na wybrane prawa i wolności człowieka, które są zagrożone w związku z planem przeprowadzenia wyborów w trakcie stanu pandemii koronawirusa w Polsce, tj. w maju 2020 r.

  • Wolność zgromadzeń

Prawo do pokojowych zgromadzeń – publicznych demonstracji i wieców politycznych jest integralną częścią procesu wyborczego i zapewnia skuteczny mechanizm rozpowszechniania informacji i prowadzenia kampanii politycznych (Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 21).

Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. wolności zgromadzeń i zrzeszania się podkreślił, że okresy wyborcze stanowią ważny czas dla umacniania odpowiedzialnych instytucji oraz że państwa powinny wprowadzić w tym czasie konkretne i precyzyjne zabezpieczenia przed ingerencją w wolności obywatelskie, w szczególności w prawo do wolności pokojowych zgromadzeń i wolności zrzeszania. Ponadto, w czasie wyborów państwa powinny dokładać większych starań, aby ułatwiać i zabezpieczać możliwość korzystania z tych podstawowych praw. Zapewnienie wolności zgromadzeń i zrzeszania się w tym czasie jest kluczowe (UN Doc. A/68/299 (2013), Conclusions).

  • Prawo do swobodnego przemieszczania się (Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 12)

Ważne jest, aby wszyscy, którzy chcą skorzystać z prawa do udziału w życiu politycznym byli w stanie poruszać się bez nieuzasadnionych ograniczeń i strachu oraz mieć dostęp do wszystkich związanych z wyborami wydarzeń i miejsc.

  • Wolność od strachu

Procesy wyborcze muszą być przeprowadzane w atmosferze poszanowania praw człowieka; osoby biorące udział w wyborach w tym kandydaci, wyborcy i personel wyborczy muszą być wolni od strachu o swoje zdrowie i życie. Zasada ta wiąże się z korzystaniem z prawa do zdrowia i życia, a także prawem do wolności i bezpieczeństwa osobistego (Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 9)

  • Wybory podczas zadeklarowanego bądź faktycznego stanu nadzwyczajnego

Państwa przygotowujące się do wyborów powinny uważnie dokonać przeglądu obowiązujących w stanie nadzwyczajnym przepisów, które nakładają ograniczenia na podstawowe prawa człowieka pod kątem ich uchylenia lub zawieszenia w okresie kampanii wyborczej. Każde obowiązujące prawo, które ogranicza korzystanie z wolności wypowiedzi, informacji, zgromadzeń, zrzeszania się itp. może być postrzegane jako podważające prawo do udziału w życiu politycznym.

  • Zasada określoności i stabilności prawa

Stosowne ramy prawne powinny obowiązywać na długo przed rozpoczęciem procesu wyborczego. Tak jak każde inne prawo, regulacje te powinny być jasne i precyzyjne, tak by zapobiec potencjalnym nadużyciom i ingerencji w pełne korzystanie z praw politycznych i pełne uczestnictwo w wyborach. Powinny również cieszyć się szerokim zaufaniem, być zrozumiałe i łatwo dostępne dla społeczeństwa.

Wskazane powyżej kwestie zostały podkreślone w ostatnich dniach przez przedstawicieli organizacji stojących na straży międzynarodowych standardów w zakresie praworządności i praw człowieka, tj. Komisję Europejską czy OBWE.

Parlament Europejski w rezolucji z dnia 17 kwietnia 2020 r. w sprawie skoordynowanych działań UE na rzecz walki z pandemią COVID-19 i jej skutkami (2020/2616(RSP) w pkt. 46 podkreśla, że „należy nadal stosować Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej i zapewniać poszanowanie praworządności, oraz że w kontekście środków nadzwyczajnych władze muszą dopilnować, by wszyscy korzystali z tych samych praw i z takiej samej ochrony; podkreśla, że wszystkie środki przyjmowane na szczeblu krajowym lub europejskim muszą być zgodne z zasadą praworządności, ściśle proporcjonalne do wymogów sytuacji, wyraźnie powiązane z trwającym kryzysem zdrowotnym, ograniczone w czasie i poddawane regularnej kontroli” (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2020-0054_EN.html).

Mając na uwadze powyższe, wyrażam nadzieję, że przytoczone standardy zostaną uwzględnione w pracach Senatu i przyczynią się do wywiązywania się Polski ze zobowiązań międzynarodowych w zakresie ochrony praw człowieka w okresie poprzedzającym wybory oraz w czasie wyborów oraz w zakresie budowania przestrzeni i środowiska umożliwiającego nieskrępowany i rzeczywisty udział w życiu politycznym.

Stanowisko Amnesty International na temat ustawy z dnia 6 kwietnia 2020 r. o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych w 2020 r. >>>

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Pomóż teraz!

Kwota może składać się jedynie z cyfr. Wartość musi być dodatnia
67308