Stanowisko ws. uwzględnienia rzetelnej informacji o kraju pochodzenia w procedurze przyznawania ochrony międzynarodowej

Amnesty International Polska poparła stanowisko sieci rzeczniczej migrantek i uchodźczyń przy Towarzystwie Interwencji Kryzysowej. Ze względu na wzrost liczby negatywnych decyzji w sprawie przyznania statusu uchodźcy domagamy się od odpowiedzialnych organów gromadzenia rzetelnych informacji o krajach pochodzenia oraz losach osób deportowanych z Polski. Przeczytaj pełną treść stanowiska.

W imieniu uchodźczyń i uchodźców z Północnego Kaukazu postulujemy, aby organy odpowiedzialne za przyznawanie ochrony międzynarodowej oraz odpowiedzialne za pomoc uchodźcom i uchodźczyniom, gromadziły rzetelną informację o krajach pochodzenia osób, które starają się w Polsce o status uchodźcy, a w szczególności żeby gromadziły informacje o losach osób deportowanych z Polski.

Obserwowany przez nas w ostatnich latach wzrost liczby negatywnych decyzji w sprawie przyznania statusu uchodźcy (od 2008 roku, wraz z wejściem w życie ochrony uzupełniającej, nastąpił trzykrotny wzrost decyzji odmownych, które w większości przypadków wiążą się z decyzją o wydaleniu z Polski – z 11,03% w 2008 roku do 33,15% w 2010 roku). W przypadku osób deklarujących narodowość czeczeńską, decyzje te są wynikiem nieuzasadnionego przekonania o ustabilizowanej sytuacji społeczno-politycznej w Czeczeni. Obraz Czeczenii rysujący się na podstawie doświadczeń przybyłych do Polski azylantów, aktualnych opracowań naukowych i reportaży  dotyczących Kaukazu odbiega od tego, które przedstawiane są w uzasadnieniach decyzji negatywnych, skutkujących wydaleniem z Polski. Nasze stanowisko opieramy przede wszystkim o informacje zebrane w pogłębionych wywiadach biograficznych, dyskusjach grupowych oraz wywiadach psychologicznych, prowadzonych z osobami przybyłymi do Polski z Północnego Kaukazu. Ich losy i opinie są nam znane również z rozmów prowadzonych w ramach naszej codziennej pracy, polegającej na wspieraniu tej grupy. Podkreślamy, że zbieranie rzetelnych informacji może decydować o życiu i śmierci osób ubiegających się w Europie o przyznanie statusu uchodźcy.

Uważamy, że prowadzenie tego typu analiz oraz monitoringu losów osób deportowanych leży w odpowiedzialności agend przyznających status uchodźców. Agendy te powinny wziąć pod uwagę, że organizacje lokalne dotychczas zajmujące się gromadzeniem danych o kraju pochodzenia, rezygnują z tej działalności ze względu na zastraszanie ich przedstawicieli/ek oraz realne zagrożenie utratą życia. 6 czerwca 2012 Światowa Organizacja Przeciw Torturom oraz Międzynarodowa Federacja na rzecz Praw Człowieka apelowała o interwencję w sprawie przypadków zastraszania obrońców praw człowieka w Czeczenii, a także przywoływała oficjalne wystąpienia Prezydenta Czeczenii Ramzana Kadyrova oraz innych urzędników wyższego szczebla krytykujące organizacje, zajmujące się obroną praw człowieka i monitorowaniem ich przestrzegania . Również w Szkicu Rezolucji z dnia 13 marca 2012  Rada Praw Człowieka ONZ wyraża głębokie zaniepokojenie postępującymi zastraszeniami i molestowaniami działaczy społecznych, obrońców praw człowieka, dziennikarzy, w szczególności niepewną sytuacją na Kaukazie Północnym, gdzie raportowane są przypadki łamania praw człowieka, takie jak bezprawne zatrzymania, tortury i pozasądowe egzekucje .

Wyrażamy głębokie zaniepokojenie obecną praktyką, w ramach której wielokrotnie wydawane są decyzje o wydaleniu cudzoziemców i cudzoziemek z Polski. Przykład drastycznych konsekwencji, jakie ponoszą uchodźcy i uchodźczynie po deportacji do kraju pochodzenia, prezentuje między innymi raport -Unsafe return. Refoulment of Congolese Asylum Seekers- organizacji Justice First (24 Kongijek i Kongijczyków po powrocie do krajów było torturowanych, molestowanych seksualnie, aresztowanych lub zastraszanych). O prowadzenie monitoringu procedur deportacyjnych apelują nie tylko organizacje broniące praw człowieka, ale wspomina o tym również Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich.

Wobec powyższego w szczególności rekomendujemy:

1. Stworzenie systemu monitoringu procesu deportacji, uwzględniającego wszystkie jego fazy – poczynając od decyzji o wydaleniu z terytorium Polski, poprzez okres poprzedzający deportację (często jest to okres zatrzymania w Ośrodku Strzeżonym), samą operację wydalenia, skończywszy na monitorowaniu losów osób deportowanych po przybyciu do kraju pochodzenia lub kraju trzeciego. Deklarujemy wolę współpracy przy tworzeniu i wdrożeniu powyższego systemu, który zakładałby włączenie w monitoring i zbieranie informacji wszystkich podmiotów zaangażowanych w realizację polityki migracyjnej, a w szczególności procedur przymusowych powrotów (liderzy i liderki środowisk uchodźczych, decydenci i decydentki, służby wykonawcze, organizacje pozarządowe).

2. Opracowanie procedur przyjmowania wniosków oraz udzielania ochrony międzynarodowej z uwzględnieniem płci. Naszym zdaniem przemoc wobec kobiet uwarunkowana płcią powinna być uważana za formę prześladowania w rozumieniu artykułu 1A ust. 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z roku 1951, uprawniającą do skorzystania z ochrony międzynarodowej  oraz przesłanką do zaniechania decyzji o wydaleniu cudzoziemca/ki z Polski. Dlatego też gromadzenie informacji o kraju pochodzenia powinno również obejmować aktualne zagrożenia wynikające z przynależności do danej płci.

3. Wspieranie i możliwe wykorzystanie potencjału nielicznych lokalnych organizacji pozarządowych, które działają w Czeczeni na rzecz tamtejszych społeczności, do zbierania informacji i podtrzymywania kontaktu z osobami deportowanymi (m.in. organizacje działające na rzecz kobiet). Wskazane jest również zaangażowanie do współpracy niezależnych badaczy i badaczek naukowych, którzy prowadzić mogą badania zarówno na terenie obecnej Czeczeni, pozostałych terenach Federacji Rosyjskiej, w krajach trzecich, do których zawracani są uchodźcy i uchodźczynie, jak również w Polsce, np. wśród nowoprzybyłych cudzoziemców.

4. Wyposażenie osób oczekujących na deportację w pełne informacje odnośnie czasu, miejsca oraz przebiegu planowanej deportacji oraz możliwości poszukiwania wsparcia po przybyciu do kraju docelowego. Osoby te powinny mieć możliwość natychmiastowego powrotu do Polski w sytuacji pojawienia się zagrożenia po powrocie do kraju pochodzenia. Powrót ten powinien przebiegać przy wsparciu organizacji humanitarnych lub pozarządowych działających w państwach pochodzenia uchodźców i uchodźczyń.

Poprzez to stanowisko wyrażamy solidarność z osobami starającymi się o przyznanie statusu uchodźcy oraz osobami deportowanymi z Polski i ich rodzinami. W dalszym ciągu będziemy pomagać osobom doświadczającym krzywdy ze względu na powody wymienione w Konwencji oraz wspierać ich dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa i godnego życia.

Sieć rzecznicza migrantek i uchodźczyń
przy Towarzystwie Interwencji Kryzysowej

Przy poparciu organizacji pozarządowych:

Amnesty International Polska
Fundacja Inna Przestrzeń
Stowarzyszenie Interwencji Prawnej
Stowarzyszenie Homo Faber
Stowarzyszenie Promocji Wielokulturowości Interkulturalni PL

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
20 zł miesięcznie
Pomagaj organizować akcje i kampanie
30 zł miesięcznie
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu
50 zł miesięcznie

Działaj teraz!

Otwórzmy port dla uratowanych uchodźców!

2058