Detencja

Można czasem pomyśleć, że prawa więźniów mają z nami niewiele wspólnego - że wybierając życie w konflikcie z prawem, w pewien sposób sami się ich zrzekli. Myślenie takie jest jednak błędne z dwóch powodów. Po pierwsze, każdy człowiek ma takie same prawa, których nie można go pozbawić bez względu na miejsce, w którym się znajduje, ani czyn, którego mógł się dopuścić. Po drugie, sam fakt trafienia do więzienia nie oznacza jeszcze, że jest się winnym popełnienia zarzucanego czynu, a jeśli w ogóle doszło do procesu, to mógł on być niesprawiedliwy.

Odkąd w 1961 r. powołano do życia Amnesty International, nasi aktywiści gotowi są przystępować do działań na rzecz ludzi, którym wskutek pozbawienia wolności zagraża bezpośrednie niebezpieczeństwo. Od wysyłania faksów i tweetów, po rozmowy telefoniczne i protesty. „[…] Gdy zostałam aresztowana, telefony na policję ocaliły mnie przed torturami i gwałtem. Tak wiele ludzi dzwoniło na posterunek, że w końcu przestali odbierać telefony” – wspomina Jenni Williams, współzałożycielka organizacji Powstanie Kobiet Zimbabwe (ang. WOZA – Women of Zimbabwe Arise).

Choć na naszym koncie mamy tysiące zwycięstw, to jednak zmienić cały system jest trudniej, a ludzi żyjących w izolacji, odosobnieniu i strachu jest nadal zbyt wiele.

Problem

Jest siedem najważniejszych problemów.

  1. Więźniowie sumienia – osoby, które nigdy nie stosowały ani nie opowiadały się za przemocą lecz zostały uwięzione za to, kim są (z uwagi na swoją orientację seksualną, pochodzenie etniczne, narodowe i społeczne, język, jakim się posługują, urodzenie, kolor skóry, płeć, status finansowy) bądź za to, w co wierzą (za swoje przekonania religijne, polityczne lub inne poglądy, którym chcą być wierni),
  2. Samowolne zatrzymanie – bezprawne zatrzymanie lub zatrzymanie bez procesu sądowego,
  3. Zatrzymanie w odosobnieniu (incommunicado) – zatrzymanie bez możliwości kontaktu z rodziną, prawnikami itd.,
  4. Tajne więzienie – zatrzymanie w tajnym, nieznanym miejscu,
  5. Nieodpowiednie warunki więzienne – np. przeludnienie oraz długotrwałe przetrzymywanie w więziennej izolatce,
  6. Niesprawiedliwe procesy sądowe – postępowania prowadzone bez zapewnienia zatrzymanemu minimalnych procedur prawnych,
  7. Tortury i inne formy znęcania się nad zatrzymanym.

Amnesty domaga się:

  • likwidacji tajnych więzień,
  • zaprzestania tortur i innych form znęcania się nad więźniami,
  • szybkiego i stałego dostępu uwięzionych do prawników, lekarzy i ich rodzin,
  • skutecznych procedur prawnych, dzięki którym zatrzymany może dowieść swojej niewinności oraz domagać się odpowiedniego traktowania,
  • niezawisłych sędziów,
  • należytych warunków więziennych, włącznie z zaprzestaniem długotrwałego przetrzymywania zatrzymanego w więziennej izolatce,
  • natychmiastowych i niezależnych śledztw w sytuacji, gdy przetrzymywany umiera w więzieniu,
  • regularnych inspekcji miejsc przetrzymywania aresztowanych przez niezależne zespoły monitorujące,
  • sprawiedliwych procesów prowadzonych w rozsądnym terminie od zatrzymania lub uwolnienia uwięzionego,
  • bezwarunkowego uwolnienia wszystkich więźniów sumienia.

Szczegółowe omówienie problemu

Zgodnie z międzynarodowym prawem dotyczącym praw człowieka nie można zatrzymać osoby bez uzasadnionego powodu, a każdemu, kogo oskarżono o popełnienie przestępstwa, przysługuje prawo do sprawiedliwego procesu. Jednak w wielu krajach na świecie zatrzymanym nie zapewnia się właściwego postępowania sądowego ani żadnych środków ochronnych takich jak: obecność prawników podczas przesłuchań, orzekanie o stanie zdrowia zatrzymanych przez bezstronnych lekarzy, umożliwienie aresztowanym kontaktu z rodziną, a także niewymuszanie pod wpływem tortur zeznań, które nigdy nie mogą stanowić dowodu.

Napisany przez Amnesty Podręcznik sprawiedliwego procesu (ang. Fair Trial Manual) jest praktycznym przewodnikiem po obowiązujących na świecie standardach rzetelnego procesu sądowego. Jest niezbędnym narzędziem dla prawników, sędziów i obserwatorów procesów sądowych. Stanowi również instrukcję obrony dla więźniów politycznych, którzy w sądzie reprezentują samych siebie. Z jego pomocą Albin Kurti, który korzystał z Podręcznika podczas swojego procesu toczącego się przed Trybunałem ONZ w Kosowie, odzyskał utraconą wolność.

Osoby pozbawione wolności mają prawo korzystać z praw i standardów zagwarantowanych przepisami prawa międzynarodowego. Najważniejszą ochronę powszechnie gwarantują im następujące akty prawne:

Działaj teraz!

STAŃ W OBRONIE TEP VANNY

Powiązane tematy