Dyskryminacja

Dyskryminacja to nieuzasadnione różnicowanie traktowania danej osoby lub grupy z powodu określonej cechy lub przekonań, którego wynikiem jest utrudnienie lub uniemożliwienie korzystania na równi z innymi z praw, wolności i różnych dóbr.

Pojęcie dyskryminacji jest pojęciem szerokim. W jego ramach możemy wyróżnić:

  • dyskryminację bezpośrednią – czyli sytuację kiedy bez żadnego racjonalnego powodu jedną osobę traktuje się gorzej od drugiej, bazując na stereotypie lub uprzedzeniu;
  • dyskryminację pośrednią – czyli taką, która nie wskazuje bezpośrednio kto jest lepszy lub gorszy, ale doprowadza do takiego rozróżnienia;
  • molestowanie – czyli działanie upokarzające lub naruszające godność osoby;
  • molestowanie seksualne – nieakceptowane działania naruszające godność człowieka mające charakter seksualny bądź odnoszące się do płci; molestowanie seksualne może mieć wymiar fizyczny, psychiczny, werbalny i pozawerbalny;
  • zachęcanie do czy nakazywanie dyskryminacji – sytuacja, w której osoba mająca władzę zachęca bądź nakazuje prowadzenie praktyk dyskryminacyjnych.

Analizując międzynarodowe dokumenty ustalające standardy ochrony praw człowieka możemy stworzyć listę najczęściej występujących przesłanek dyskryminacji. Są to zazwyczaj: płeć, wiek, narodowość, pochodzenie etniczne, język, rasa, kolor skóry, majątek, urodzenie, wykształcenie, pochodzenie społeczne, wyznanie bądź bezwyznaniowość, poglądy polityczne i inne, stopień sprawności, orientacja seksualna. Często mamy do czynienia z dyskryminacją wielokrotną, czyli ze względu na kilka przesłanek jednocześnie.

Dyskryminacji zakazują najważniejsze dokumenty prawa międzynarodowego i prawa polskiego, takie jak Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka ONZ, Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Karta Praw Podstawowych UE, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Kodeks pracy, „tzw. ustawa równościowa” (ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania).

Najbardziej skrajnym przykładem działań o charakterze dyskryminacyjnym jest przemoc motywowana uprzedzeniami. Przestępstwa z nienawiści to przestępstwa, w przypadku których ofiara staje się celem przestępstwa, wymierzonego w nią lub jej mienie, ze względu na jej faktyczne lub domniemane cechy takie jak kolor skóry, narodowość, pochodzenie etniczne, religia lub bezwyznaniowość, płeć, orientacja seksualna, tożsamość płciowa, wiek, niepełnosprawność czy status socjalny ofiary. Przestępstwa z nienawiści obejmują zarówno przemoc fizyczną, jak i groźby użycia przemocy, czy nawoływanie do przemocy i nienawiści.

O co zabiega Amnesty International?

Amnesty International uznaje zwalczanie dyskryminacji, a w szczególności przestępstw z nienawiści, za jedno z największych wyzwań dla praw człowieka w Europie i na świecieoraz wzywa władze państw do:

– eliminacji prawa i praktyk stosowanych przez władze, które są dyskryminujące;

– ochrony każdej osoby przed przemocą, szczególnie przemocą motywowaną uprzedzeniami;

– budowanie systemu i prowadzenia programów zapobiegania dyskryminacji i przestępstwom z nienawiści, w tym poprzez edukację;

– zaprzestania wykorzystywania i wzmacniania uprzedzeń w celu osiągnięcia korzyści politycznych.

Czego domaga się Amnesty International w Polsce?

Polskie prawo wciąż w niedostateczny sposób chroni ofiary przestępstw z nienawiści. Polskie władze powinny:

  1. rozszerzyć katalog przesłanek przestępstw z nienawiści tak, by kodeks karny chronił osoby również ze względu na wiek, niepełnosprawność, płeć, tożsamość płciową, orientację seksualną oraz status ekonomiczny i społeczny, a nie tylko ze względu na rasę, pochodzenie etniczne, wyznanie lub bezwyznaniowość.
  2. zagwarantować wyczerpujące badanie wszelkich motywów dyskryminacyjnych związanych z innymi przestępstwami popełnianymi z użyciem przemocy zdefiniowanymi w prawie polskim, a także uwzględnianie ich w toku postępowań karnych (w tym sądowych) toczących się przeciwko podejrzanym oraz w systemie rejestrowania spraw;
  3. potępiać przestępstwa z nienawiści w momencie ich popełnienia i dać wyraźnie do zrozumienia, że przestępstwa skierowane przeciwko osobom z pobudek o charakterze dyskryminacyjnym nie będą tolerowane.
  4. wspierać edukację antydyskryminacyjną, by walczyć z uprzedzeniami i zapobiegać dyskryminacji i przemocy.

Działaj teraz!

Manifest przeciwko nienawiści

Powiązane tematy

Powiązany temat

Słabość wymiaru sprawiedliwości napędza nową falę ataków na osoby z albinizmem