Prawa ekonomiczne, społeczne i kulturalne

Mimo względnego bogacenia się społeczeństw, wciąż wielu jest tych, którzy głodują oraz żyją w prowizorycznych warunkach, bez dostępu do wody i najprostszych środków sanitarnych, czy możliwości zapewnienie swoim dzieciom edukacji.

To nie jest tylko kwestia braku środków, lecz przede wszystkim obojętności i dyskryminacji. Władzom nie zależy na zmianie stanu rzeczy. To nie jest kwestia zrządzenia losu – to naruszania praw człowieka.

Amnesty International współpracuje z wieloma społecznościami lokalnymi z całego świata, dostarczając im informacji i narzędzi, pozwalających dochodzić swoich praw wobec władz państwowych. Pomaga im tym samym wpłynąć na lepsze przestrzeganie ich praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych.

Nawiązaliśmy bliską współpracę z miejscowymi aktywistami, na przykład z Johnem Kamau, który prowadzi niewielki hotel w dzielnicy Deep Sea w kenijskim Nairobi i ma sześcioro dzieci: „jeśli degradacja się nasili, nie będę miał dokąd pójść. Dzieci będą musiały opuścić szkołę… Traktuje się nas jak zwierzęta. Przyłączyłem się do grupy szybkiego reagowania, bo tak się nazwaliśmy. Dzwonimy do siebie, nawiązaliśmy współpracę, tak u nas, jak i w innych wsiach, by dojść prawdy i dowiedzieć się, jak rozpocząć kampanię”.

Jak dochodzi do naruszeń praw człowieka?

Ludzie żyjący w ubóstwie często wpadają w pułapkę, gdyż wyklucza się ich ze społeczeństwa i odmawia prawa głosu. Tym samym pozbawia się ich możliwości walki o ich prawa, których poszanowanie zapewniłobym im wyjście z kręgu ubóstwa.

Realizacja praw jest kluczowa dla możliwości wyrwania się z pułapki ubóstwa. Najprościej mówiąc, poszanowanie praw człowieka pociąga za sobą inkluzję społeczną, oddanie osobom ubogim głosu i zapewnienie im ochrony przed zagrożeniem ich bezpieczeństwa.

Prawo do mieszkania

Choć wszystkim nam przysługuje prawo do mieszkania, to ponad 10% ludzi na całym świecie żyje w slumsach lub warunkach prowizorycznych. Warunki mieszkaniowe często wiążą się z przeludnieniem, ograniczonym dostępem do bieżącej wody (lub jego zupełnym brakiem), toalet i opieki zdrowotnej. Wielu osobom mieszkającym w slumsach lub warunkach prowizorycznych brakuje ochrony przed prześladowaniami, w tym przymusowymi wysiedleniami, gdyż przysługujące im prawo do mieszkania nie jest prawnie zagwarantowane.

Przymusowe wysiedlenia zdarzają się wtedy, gdy ludzi usuwa się z domów i mieszkań bez uprzedniego powiadomienia, konsultacji i zadośćuczynienia. Są nielegalne i naruszają prawo do mieszkania, często też przeprowadzane są z użyciem siły i zniszczeniem mienia, a eksmitowani stają się bezdomni.

Zdrowie

To, dzięki czemu jesteśmy zdrowi – czysta woda, wartościowe pożywienie, mieszkanie i wiedza, na przykład edukacja seksualna – często pozostaje niedostępne lub tylko częściowo dostępne ludziom mieszkającym w slumsach lub w nieodpowiednich warunkach. Kiedy zachorują, nie mogą skorzystać z właściwej opieki zdrowotnej.

Wszystkim nam przysługuje prawo do bycia na tyle zdrowymi, na ile to tylko możliwe – tak psychicznie, jak i fizycznie. Nie oznacza to, że mamy prawo do bycia całkowicie zdrowymi – nikt nie jest absolutnie zdrowy przez całe życie. Chodzi o to, że powinniśmy mieć dostęp do opieki zdrowotnej i informacji niezależnie od tego, kim jesteśmy, gdzie mieszkamy i jaka jest zasobność naszego portfela. Co ważne, wszyscy mamy prawo do podejmowania decyzji dotyczących naszego ciała i zdrowia.

Edukacja

Edukacja na poziomie podstawowym powinna wszędzie być darmowa i obowiązkowa. Dzieci muszą mieć możliwość uczestniczenia w zajęciach szkolnych bez potrzeby pokonywania pieszo lub w niebezpiecznych warunkach wielokilometrowej drogi do szkoły, np. przez pola minowe. Należy im zagwarantować możliwość cieszenia się życiem szkolnym. Jednak wciąż dzieci z biednych i marginalizowanych społeczności nie mają szansy na zdobycie wykształcenia.

O co zabiega Amnesty International?

Władze państwowe powinny:

  • Zapewnić bez jakiejkolwiek dyskryminacji realizację wszystkich praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych.
  • Zapewnić lepszą priorytetyzację wydatków budżetowych, wysuwając na pierwsze miejsce potrzeby grup najmniej uprzywilejowanych i narażonych na marginalizację.
  • Uczynić priorytetem zapewnienie poszanowania praw, takich jak prawo do edukacji.
  • Zaprzestać przymusowych wysiedleń, czyli wysiedlania ludzi bez uprzedniego powiadomienia, zadośćuczynienia lub konsultacji.
    • Podpisać i ratyfikować Protokół Fakultatywny do Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych.
    • Zapewnić, by projekty z zakresu rozwoju gospodarczego (np. infrastruktura i górnictwo) wspierały osoby znajdujące się w najgorszym położeniu i nie prowadziły do naruszeń praw człowieka.

Czym są prawa gospodarcze, społeczne i kulturalne?

Sprawiedliwość

Wiele z zagadnień związanych z ubóstwem znamy pod nazwą praw „gospodarczych, społecznych i kulturalnych”, które obejmują:

  • Prawo do pracy, w tym uczciwe warunki zatrudnienia.
  • Prawo do edukacji, w tym bezpłatne i obowiązkowe nauczanie na poziomie podstawowym.
  • Prawa kulturalne mniejszości i rdzennej ludności.
  • Prawo do jak najlepszego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, czyli dostęp do wysokiej jakości opieki zdrowotnej.
  • Prawo do właściwych warunków mieszkalnych, w tym ochronę przed przymusowymi wysiedleniami.
  • Prawo do jedzenia, w tym dostęp do pożywnego jedzenia.
  • Prawo do wody, w tym dostęp do czystej wody pitnej.
  • Prawo do odpowiednich warunków sanitarnych, w tym dostęp do toalety.

Przez lata wydawało się, że to prawie niemożliwe, by domagać się od władz działań, gdy prawa te były naruszane. Do kogo zwracać się ze skargą? Kto nas wysłucha?

W maju 2013 roku wszedł w życie Protokół Fakultatywny do Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych. Do końca 2014 roku 17 państw – od Gabonu i Argentyny po Hiszpanię i Mongolię – w pełni zaakceptowały ten nowy mechanizm dający ludziom możliwość dochodzenia sprawiedliwości od ONZ, gdy państwo, którego są obywatelem, nie chce ich wysłuchać.

Te „protokoły” być może brzmią bardzo prawniczo i wydają się nieistotne, jednak w rzeczywistości mają w sobie pewną moc. Im częściej będziemy z nich korzystać, tym potężniejszym narzędziem się staną.

Działaj teraz!

Apel do FIFA: STOP wykorzystywaniu pracowników-migrantów!

Powiązane tematy

Powiązany temat

Katar: Pomimo reform migranci wciąż narażeni są na wykorzystywanie

Powiązany temat

PILNA AKCJA: bloger z Arabii Saudyjskiej zagrożony karą chłosty

Powiązany temat

Rosja: Nowa ustawa dotycząca „niepożądanych organizacji” zniszczy społeczeństwo obywatelskie