Turcja: Środki prawne przeciwko sprawcom tortur i zabójcom są niewystarczające i nieadekwatne – Amnesty International

Turcja: Środki prawne przeciwko sprawcom tortur i zabójcom są niewystarczające i nieadekwatne

10 listopada turecki Sąd Apelacyjny podtrzymał wyrok skazujący policjanta Mehmeta Yutara za przyczynienie się do śmieci związkowca Suleymana Yetera, który zmarł w areszcie na Oddziale Antyterrorystycznym Komendy Policji w Istambule po tym, jak był torturowany, w marcu 1999 (zob. PA 57/99, AI Index: EUR 44/28/99). 1 kwietnia 2003 policjanci Mehmet Yutar i Ahmet Okuducu (który zbiegł) zostali uznani przez Sąd Ciężkich Kar Nr 6 w Istambule winnymi „nieumyślnego zabicia” Suleymana Yetera i skazani na 10 lat więzienia. Jednak wyrok Mehmeta Yutara został przez sąd zredukowany do 5 lat więzienia, ponieważ przestępstwo zostało dokonane przez dwie lub więcej osób, a główny sprawca nie został zidentyfikowany. Sąd następnie zredukował ten wyrok, ze względu na „dobre sprawowanie”, do 4 lat i 2 miesięcy więzienia, z czego, zgodnie z Prawem o Wykonywaniu Wyroków, skazany będzie musiał odsiedzieć tylko jeden rok i osiem miesięcy. Trzeciego policjanta uniewinniono z powodu niewystarczających dowodów.


 


Prawnicy i rodzina Suleymana Yetera odwołali się od niskiego wyroku Mehmeta Yutara, a Główny Prokurator Sądu Apelacyjnego następnie wniósł o zmianę tego wyroku. Rodzina i prawnicy wnieśli w swej apelacji ponadto o rozszerzenie dochodzenia tak, by objęło ono odpowiedzialność innych funkcjonariuszy, włącznie z funkcjonariuszami wyższego szczebla, którzy mogli być współwinni śmierci Suleymana Yetera. Mimo tego Sąd Apelacyjny odrzucił apelację i 10 listopada 2004 podtrzymał pierwotną decyzję.


 


W międzyczasie, sprawy przeciwko 9 policjantom z tegoż Oddziału Antyterrorystycznego Komendy Policji w Istambule, których oskarżano o torturowanie Suleymana Yetera, oraz przeciw 14 innym w związku z podobnym incydentem z 1997 roku, zostały zamknięte 11 listopada, ponieważ minął limit czasu przewidzianego na tego rodzaju postępowania, zgodnie z tzw. „statutem limitacji”. Amnesty International uważa, że aresztowanie Suleymana Yetera w 1999, po którym zmarł, mogło mieć na celu utrudnienie tej ostatniej sprawy sądowej. Suleyman Yeter już wcześniej, przed swym ostatnim aresztowaniem, był kilkakrotnie zatrzymywany i zastraszany w związku z tym procesem.


 


W tej sprawie Sąd Ciężkich Kar Nr 7 w Istambule zdecydował 2 grudnia 2002 uniewinnić 5 policjantów i wydał wyroki po 11 miesięcy i 20 dni więzienia dla czterech innych. Jednak wyroki te zostały zawieszone przez sąd, ponieważ uznał on, że podsądni „nie popełnią następnego przestępstwa” – pomimo tego, że niektórzy z nich byli już w przeszłości sądzeni i skazywani w innych procesach o udział w stosowaniu tortur, a ich wyroki były podobnie odraczane przez ten sam sąd. Prawnicy ofiar tortur odwołali się od tej decyzji i Sąd Apelacyjny następnie uchylił ją 1 kwietnia 2004 i nakazał ponowne postawienie policjantom zarzutów w osobnych procesach. Sprawa osiągnęła jednak limit czasu i w związku z tym Sąd Ciężkich Kar Nr 7 w Istambule nakazał 11 listopada 2004 umorzenie postępowań przeciwko tym policjantom.


 


Asiye Guzel została zatrzymana w 1997 w ramach tej samej operacji, co czternaście uprzednio wspomnianych osób, i padła ofiarą tortur na Oddziale Antyterrorystycznym Komendy Policji w Istambule. Między innymi, była podwieszana za ramiona i została zgwałcona. Tortury te zostały udokumentowane przez niezależne raporty medyczne i wspomniane podczas wyżej omówionego procesu przez inne ofiary tortur, które były ich świadkami. W związku z tym 2 marca 1999 sąd postanowił złożyć formalną skargę na te tortury – 17 października 2000 prokuratura zdecydowała się jednak nie podejmować postępowania przeciwko domniemanym sprawcom.


 


W innym niedawno zakończonym procesie, Sąd Ciężkich Kar Nr 7 w Istambule 30 września 2004 uniewinnił trzech policjantów oskarżonych o torturowanie trzech osób zatrzymanych na Oddziale Antyterrorystycznym Komendy Policji w Istambule 11 listopada 1998. Sąd zdecydował się na uniewinnienie z powodu „niedostatecznych dowodów” pomimo istnienia specjalistycznych, niezależnych raportów z zakresu medycyny sądowej, które potwierdziły doniesienia zatrzymanych o tym, że w areszcie zatrzymani byli poddawani technikom tortur obejmującym bicie, podwieszanie za ramiona i stosowanie elektrowstrząsów. W decyzji sądu czytamy: „mając na uwadze oświadczenia oskarżonych, że siniaki i ślady na twarzach i ciałach, opisane w raportach medycznych, były już wcześniej widoczne, oraz niemożność zebrania dowodów na to, by oskarżeni popełnili zarzucane im przestępstwo, jest opinią sumienia sądu, że koniecznym jest opowiedzenie się po stronie oskarżonych w tej sprawie, opartej na abstrakcyjnym twierdzeniu”. Jednym z owych uniewinnionych podsądnych jest zbiegły policjant Ahmet Okuducu, który był oskarżony także o zamordowanie Suleymana Yetera.


 


Obecny rząd wprowadził reformy i środki przeciwko powszechnej bezkarności, jaką cieszyli się sprawcy tortur. Mimo tego, jest jasne, że wciąż jeszcze należy uczynić znacznie więcej ; omówione postępowania sądowe ilustrują, w jaki sposób sprawcy tortur mogą nadal unikać kary wykorzystując nieskuteczne mechanizmy sądownicze i inercję instytucji opierających się reformom. Zaniedbywanie adekwatnych dochodzeń, ciągłe przedłużanie procesów i ich niweczenie przez przeciągłe procedury, niewystarczające i redukowane wyroki – to wszystko są powody, dla których w Turcji utrzymuje się bezkarność.


 


Amnesty International odnotowuje, że nowy Kodeks Karny, przyjęty przez Parlament 26 września 2004 przedefiniowuje zbrodnię tortur na sposób bliższy temu, jaki odnajdujemy w prawie międzynarodowym, nakłada cięższe kary na osoby skazane za stosowanie tortur i przedłuża dopuszczalny czas trwania postępowań w sprawach o takie przestępstwa. Mimo tego, wobec wyżej opisanych przypadków, Amnesty International niepokoi się, że procesy o tortury mogą nadal być umarzane z powodu „statutu limitacji” i zwraca uwagę, że status tortur w prawie międzynarodowym oznacza, jako niepodważalna norma, że zbrodnia tortur nie może ulegać przedawnieniu.


 


Co najważniejsze, ustawiczne doniesienia o torturach i maltretowaniu na Oddziale Antyterrorystycznym Komendy Policji w Istambule w późnych latach 90. i częste powtarzanie się tych samych domniemanych sprawców, jasno ukazują, dlaczego koniecznie należy zawieszać w obowiązkach funkcjonariuszy oskarżonych o maltretowanie i tortury oraz usuwać ich ze służby, jeśli zostaną uznani za winnych. Aczkolwiek niektóre wyroki wydane przez sądy w powyższych sprawach odsunęły skazanych policjantów od służby publicznej na krótkie okresy (np. trzy lata), decyzje te zapadły o wiele za późno. Amnesty International uważa także, że powinna być badana rola i odpowiedzialność funkcjonariuszy na stanowiskach dowódczych za stosowanie tortur i maltretowanie.

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Pomóż teraz!

Kwota może składać się jedynie z cyfr. Wartość musi być dodatnia
4602