Uchodźcy z Ukrainy w Polsce

Uchodźcy, którzy uciekli przed wojną, nadal są narażeni na łamanie praw człowieka. Państwo ma obowiązek zadbać, by byli w Polsce traktowani równo i czuli się bezpiecznie.
People Cross Ukrainian-Polish Border After Fleeing Ukraine. (Photo by Beata Zawrzel/NurPhoto via Getty Images)

©Beata Zawrzel/NurPhoto via Getty Images

Jaka jest sytuacja uchodźców z Ukrainy w Polsce?

Od początku rosyjskiej agresji na Ukrainę, kraj opuściły miliony uchodźców i uchodźczyń. Większość z nich dotarła do Polski, która wykazała się godną pochwały solidarnością. Jednak pod wieloma względami pomoc Ukraińcom i Ukrainkom spadła na barki zwykłych ludzi, jak choćby w kwestii zakwaterowania czy pomocy bezpośredniej. I chociaż uchodźców i uchodźczyń w Polsce jest coraz mniej – część wyjeżdża na Zachód lub wraca do Ukrainy – to polskie władze nadal stoją przed koniecznością zapewnienia dostępu do edukacji, rynku pracy, służby zdrowia czy mieszkalnictwa setkom tysięcy, a nawet milionom uchodźców i uchodźczyń z Ukrainy. Konieczne jest również zapewnienie im bezpieczeństwa i równego traktowania w Polsce.

Sytuacja, w jakiej znalazły się osoby uciekające z Ukrainy do Polski, jest niezwykle trudna zarówno dla nich samych, jak i dla społeczeństwa przyjmującego. W tym kryzysowym czasie, fundamentalne jest zadbanie, by każdy i każda cieszyła się poszanowaniem swoich praw i wolności.

Amnesty International monitoruje przestrzeganie praw wszystkich, którzy uciekli przed rosyjskim atakiem na Ukrainę. Badamy sytuację uchodźców i uchodźczyń z Ukrainy, raportujemy o nadużyciach oraz nieprawidłowościach i rekomendujemy rozwiązania.

Umawiające się Państwa będą stosowały postanowienia niniejszej Konwencji do uchodźców bez względu na ich rasę, religię lub państwo pochodzenia
Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców
Romowie i Romki w Polsce 6

©Fundacja w Stronę Dialogu

Temat: Romowie i Romki z Ukrainy w Polsce

Wśród milionów uchodźców i uchodźczyń, do Polski docierali i docierają również Ukraińcy i Ukrainki ze społeczności romskiej. Szacuje się, że do państw Wspólnoty, graniczących z Ukrainą, dotarło 100 tys. Romów i Romek.

W Polsce, od samego początku, wsparcie i pomoc uchodźcom i uchodźczyniom ze społeczności romskiej w dużej mierze spadło na barki polskich Romów i Romek, oraz organizacji pozarządowych, wspierających społeczność romską.

Dostawaliśmy z punktów recepcyjnych telefony z informacją, że są tam Romowie i pytaniami, jak im można pomóc, ale były też sytuacje, gdy na przykład mówiono nam, że jest grupa pięćdziesięciu Romów i inni uchodźcy nie chcą z nimi przebywać

– mówili Karol i Karolina Kwiatkowscy, prezesi Centralnej Rady Romów w Polsce.

Według wstępnych ustaleń Amnesty International, Romowie i Romki z Ukrainy doświadczają w Polsce dyskryminacji i podwójnych standardów w ośrodkach recepcyjnych i punktach pomocowych. Ta grupa od wieków doświadcza marginalizacji i przestępstw z nienawiści tak w Ukrainie, jak i w Polsce i innych krajach europejskich. Z tego powodu, powinna być objęta szczególną ochroną i troską.

Romowie i Romki z Ukrainy 2

©Fundacja w Stronę Dialogu

Podwójne standardy i dyskryminacja

By jak najlepiej zrozumieć sytuację społeczności romskiej z Ukrainy po przyjeździe do Polski, Amnesty International rozmawiała z romskimi uchodźcami i uchodźczyniami, pracownikami i pracowniczkami organizacji pozarządowych, działających na rzecz Romów i Romek, wolontariuszami i wolontariuszkami oraz koordynatorami/koordynatorkami punktów recepcyjnych.

Cały czas otrzymujemy anonimowe telefony z ośrodków od wolontariuszy, którzy mówią, że te osoby [Romowie] są gorzej traktowani przez innych wolontariuszy. Mówią: lepiej, żebyście ich wzięli, bo tutaj mają przerąbane

– dr Joanna Talewicz, Fundacja w Stronę Dialogu

Innym uchodźcom daje się więcej jedzenia i rzeczy niż Romom, a gdy [wolontariusze] widzą Romów w tych centrach pomocy to najpierw zakładają, że wcale nie są uchodźcami, że po prostu chcą dostać coś za darmo

– Mariia Yarosh, uchodźczyni z Ukrainy, działaczka Stowarzyszenia Salam Lab

Przyjechaliśmy do Przemyśla i nikt nas nie odebrał. Posiedzieliśmy na dworcu, kupiliśmy karty do telefonów. Wolontariusze dają nam mniejszą pomoc, a swoim [białym Ukrainkom] dają dużo

– romska uchodźczyni z Ukrainy.

Przyjechaliśmy tu [do ośrodka recepcyjnego w Nadarzynie], nie chcieli nas wpuścić (…) W końcu nas wpuścili [po kilku godzinach]. Nie powiedzieli dlaczego

– romska uchodźczyni z Ukrainy.

Wywiad z Oleną Wajdalowicz

prawniczką Fundacji W Stronę Dialogu

_DSC8653

©Anna Mikulska

RZĄD POWINIEN ZAPEWNIĆ UCHODŹCOM SCHRONIENIE

Do Polski dociera znacznie mniej uchodźców i uchodźczyń z Ukrainy niż w pierwszych miesiącach wojny. Ośrodki recepcyjne są mniej tłoczne, a niektórym romskim organizacjom pozarządowym przez ten czas udało się zawiązać współpracę z przedstawicielami samorządów czy województw. Mimo tych pozytywnych zmian, sytuacje, w których romscy uchodźcy i uchodźczynie są traktowani gorzej niż inni uchodźcy/uchodźczynie z Ukrainy, nadal mają miejsce.

Polski rząd powinien zadbać o to, by ukraińscy uchodźcy i uchodźczynie mieli zapewnione schronienie również poza ośrodkami recepcyjnymi, które są rozwiązaniem tymczasowym. Tymczasem, wielu z nich znalazło nocleg w domach prywatnych osób. Niewielu jednak chciało przyjąć pod swój dach Romów i Romki z Ukrainy. Z powodu braku alternatywy, jak informują organizacje pozarządowe, znaczna część z nich wyjechała do Europy Zachodniej lub wróciła do Ukrainy.

Zapewnienie równego traktowania każdemu uchodźcy i uchodźczyni jest obowiązkiem polskich władz, wynikającym m.in. z Konwencji Genewskiej z 1951 roku. Międzynarodowe traktaty dotyczące praw człowieka zobowiązują również państwa-sygnatariuszy do ochrony ludzi przed przejawami dyskryminacji – nierównym traktowaniem, przemocą i prześladowaniem.

Romowie i Romki z Ukrainy w Polsce

©Fundacja w Stronę Dialogu

Co robi Amnesty w tej sprawie?

Zapewnienie równego traktowania każdemu uchodźcy i uchodźczyni jest obowiązkiem polskich władz, wynikającym m.in. z Konwencji Genewskiej z 1951 roku. Międzynarodowe traktaty dotyczące praw człowieka zobowiązują również państwa-sygnatariuszy do ochrony ludzi przed przejawami dyskryminacji – nierównym traktowaniem, przemocą i prześladowaniem.

Zaniepokojeni sytuacją romskich uchodźców i uchodźczyń, skierowaliśmy list do polskich władz, w których rekomendujemy, jakie kroki powinny zostać podjęte w zapewnieniu równego traktowania i bezpieczeństwa Romom i Romkom z Ukrainy.

Przeczytaj artykuł naszej badaczki Anny Mikulskiej, by dowiedzieć się jeszcze więcej o wynikach monitoringu – Polska: „Przyjechaliśmy tu, nie chcieli nas wpuścić”. Romowie z Ukrainy traktowani jak niechciani uchodźcy

Działaj Teraz! Wezwij polskie władze do zapewnienia równej pomocy dla wszystkich uchodźców z Ukrainy

Zdjęcia Karola Grygoruka o ukraińskich Romach w Polsce, które ukazały się 5 września w artykule “Nigdy nie wywołali żadnej wojny” Anny Alboth.

Arrow
Arrow
ROMA - Natalia z córkami. Ukraina, 2019. Fot. Karol Grygoruk RATS Agency dla Gazeta.pl
Full screenExit full screen
ArrowArrow
Slider

 

©Daniel LEAL / AFP

Temat: Sytuacja na granicy

Dzieci wjeżdżają do Polski z Ukrainy, ale władze nie prowadzą oficjalnego rejestru zawierającego informacje, gdzie trafiają. W niektórych przypadkach rodzice wysyłają je do krewnych w Polsce. W jednym przypadku 11-latka podróżowała ze swoim wujkiem, ale wujek został zatrzymany na granicy, więc podróżowała sama

– Irena Dawid-Olczyk, La Strada

Polska: władze mają obowiązek uchronić ludzi uciekających z Ukrainy przed dalszym cierpieniem

W marcu 2022 badacze Amnesty przeprowadzili 10-dniową wizytę w Polsce, m.in. przyglądając się sytuacji na polsko-ukraińskiej granicy. Po wizycie Dyrektor Regionalny Amnesty International na Europę, Nils Muižnieks powiedział:

Solidarność, jaką wykazali się wolontariusze w Polsce, jest godna pochwały, ale bez konkretnych skoordynowanych działań podjętych przez władze, ludzie potrzebujący ochrony i pomocy będą narażeni na niebezpieczeństwo. Uchodźcy z Ukrainy pragną uzyskać wiarygodne informacje na temat schronienia, transportu i swojego statusu prawnego, ale bez koordynacji działań istnieje ryzyko, że zostaną pozbawieni tych podstawowych rzeczy, będą nękani lub padną ofiarą przestępców. Polski rząd musi teraz podjąć działania, aby sprostać tym wyzwaniom i zapewnić ludziom bezpieczeństwo

Czytaj więcej

Kolejne tematy związane z sytuacją uchodźców z Ukrainy w Polsce będą pojawiać się wkrótce.

Solidarni z Ukrainą

Dowiedz się więcej na temat naruszeń praw człowieka spowodowanych inwazją Rosji na Ukrainę.

Solidarni z Ukrainą

Uchodźcy_czynie w Polsce

Dowiedz się więcej z naszych materiałów na temat praw uchodźców_czyń w Polsce.

Uchodźcy_czynie w Polsce

Pomóż! Działaj teraz!

Sprzeciwiamy się nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu uchodźców na całym świecie, również w Polsce. Wesprzyj nasze działania. Przekaż darowiznę.

Wspieraj

Zobacz co w tym temacie publikujemy w social media