Kiedy edukacja o prawach człowieka wiąże się z odwagą – Amnesty International

Kiedy edukacja o prawach człowieka wiąże się z odwagą

Nauczycielki i nauczyciele uczący o prawach człowieka w polskich szkołach muszą wykazać się niebywałą odwagą. Takie są właśnie osoby, które wzięły udział w naszym projekcie “Twój głos ma MOC!”.

Od 2015 r. możliwość poruszania tematyki praw człowieka w szkołach jest systematycznie ograniczana przez zmiany w prawie oświatowym oraz szkalowania organizacji zajmujących się prawami człowieka. Niezgodne z międzynarodowymi standardami i Konstytucją RP zmiany w obszarze niezależności sądownictwa, wolności zgromadzeń, a także podsycana przez rząd narracja stygmatyzująca mniejszości oraz grupy, które dochodzą swoich praw, powodują efekt mrożący w szkołach.  

Wypowiedź nauczycielki biorącej udział w projekcie „Twój głos ma MOC!”. 

Część nauczycieli rezygnuje z podejmowania tej tematyki w obawie przed reakcją przełożonych, rodziców uczniów_uczennic czy utratą pracy, a dyrekcja wybranych placówek otwarcie zakazuje edukacji prawoczłowieczej. W obawie przed konsekwencjami, problemami z rodzicami czy kuratorium, zdarza się nawet tak, że dyrekcja szkoły zakazuje nauczycielom_nauczycielkom np. używania akronimu „LGBT+” w jakimkolwiek kontekście.

Wypowiedź nauczycielki biorącej udział w projekcie „Twój głos ma MOC!”. 

Tymczasem młode osoby chcą i potrzebują rozmawiać na tematy, które je otaczają każdego dnia. Powstaje jednak pytanie  – jak rozmawiać z młodymi ludźmi m.in. o kryzysie praworządności w Polsce, jak komentować wypowiedzi polityków dehumanizujące przedstawicieli mniejszości seksualnych oraz jak prowadzić edukację praw człowieka w tak niesprzyjającym klimacie? 

Wypowiedź nauczycielek biorących udział w projekcie „Twój głos ma MOC!”. 

Na te pytania staraliśmy się odpowiedzieć w dwuletnim projekcie edukacyjnym „Twój głos ma MOC!” Projekt był skierowany do wszystkich osób, które mimo tych trudności wciąż walczą o przestrzeń dla praw człowieka w polskiej szkole i całym kraju. 

Wraz z ekspertami_ekspertkami, nauczycielami_nauczycielkami i osobami edukującymi stworzyliśmy materiał edukacyjny poświęcony kryzysowi praworządności w Polsce, w którym poruszamy m.in. problematykę niezależności sądownictwa, wolności słowa i dyskryminacji grup mniejszościowych. Materiał ma na celu wskazanie nauczycielkom_nauczycielom, jak w angażujący sposób rozmawiać z młodzieżą o sytuacji społeczno-politycznej w naszym kraju. 

Nauczyciele_nauczycielki, które wzięły udział w projekcie, nie poddają się i szukają różnych sposobów na poruszanie „kontrowersyjnych” tematów z młodzieżą. Czasem są to warsztaty poza systemem szkolnym, czasem prawoczłowiecze treści są „przemycane” w ramach innego tematu zajęć. Niekiedy „niemile widziane” zagadnienia poruszane są mimo wszystko, gdyż są one wciąż częścią podstawy programowej (np. w wymaganiach szczegółowych podstawy programowej z historii dla szkoły podstawowej znajduje się zapis “uczeń wyjaśnia, w czym wyraża się demokratyczny charakter państwa polskiego, używając pojęć: wolne wybory, wolność słowa, wolne media, konstytucja”). 

Część nauczycieli_nauczycielek realizuje elementy edukacji praw człowieka na godzinach wychowawczych lub podczas zastępstw w innych klasach. Inną opcją jest organizacja kółka/klubu dla chętnych uczniów_uczennic, aby tworzyć przestrzeń na poruszanie aktualnych tematów oraz na organizację akcji i kampanii na rzecz praw człowieka przez młodzież. Sposobem włączania aktualnych tematów do lekcji jest nanolearning – czyli kilkuminutowe treści edukacyjne angażujące młodzież, które mogą być stosowane na początku bądź końcu lekcji jako “treści dodatkowe” (więcej o nanolearningu znajdziesz tutaj).  

Niesamowitym doświadczeniem było obserwowanie zaangażowania nauczycieli_nauczycielek w projekt oraz tego, ile czerpali_ły od siebie nawzajem – wymieniając się dobrymi praktykami i własnymi strategiami na wprowadzenie edukacji praw człowieka do swoich zajęć. Jak deklaruje jedna z osób biorąca udział w projekcie: „Czuję się wzmocniona, a energię i MOC, które otrzymuję są największą wartością dodaną”, bo kiedy edukacja praw człowieka staję się czymś „kontrowersyjnym” najważniejszym jest wspierać osoby, które mimo wszystko ją realizują. 

 Wypowiedź wykładowcy biorącego udział w projekcie „Twój głos ma MOC!”.  

Zachęcamy do zapoznania się z publikacją będącą efektem projektu „Twój głos ma MOC!”, w której znajduje się wiedza teoretyczna oraz scenariusze zajęć do pracy z młodzieżą: 


program Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy finansowan przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach Funduszy EOG

Artykuł został opublikowany w ramach projektu „Twój głos ma MOC! Młodzi ludzie bronią praw człowieka” realizowanego z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy finansowanego przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach Funduszy EOG.

Obrazek w nagłówku – osoby, które wzięły udział w projekcie “Twój głos ma MOC!”, od lewej: Monika Darmofał Karanowska, Piotr Zdunkiewicz, Renata Bugajska-Jucha, Justyna Radomińska i Elżbieta Smenda.

Zobacz stronę projektu!

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od osób prywatnych. Włącz się! Możesz zmienić lub uratować ludzkie życie!
Pomagaj prowadzić działania edukacyjne
Pomagaj wpływać na zmianę prawa
Pomagaj wysyłać badaczy do stref kryzysu

Działaj teraz!

Apel w obronie polskiej szkoły

Powiązane tematy

Powiązany temat

Twój głos ma MOC! – konkurs na akcję o wolności słowa i wyrażania siebie

Powiązany temat

Zgłoszenia do nagrody medialnej Pióro Nadziei 2022 otwarte!

177918